De evenaar is de denkbeeldige lijn die de aarde verdeelt in een noordelijk en een zuidelijk halfrond. Met een lengte van ruim 40.000 kilometer loopt deze lijn voor het grootste deel door water, maar ook door elf landen. Dit zijn de landen waar de evenaar wél doorheen loopt.
1. Ecuador
Het land is letterlijk naar de evenaar vernoemd. De naam Ecuador is Spaans voor ‘evenaar’. Op ongeveer 20 kilometer van de hoofdstad Quito staat het monument Mitad del Mundo, het midden van de wereld, op de plek waar de evenaar zou lopen.
Ironisch genoeg klopt de locatie niet helemaal. Franse wetenschappers maakten in de achttiende eeuw een meetfout van enkele honderden meters. De echte evenaar ligt iets verderop, maar dat heeft de Ecuadoraanse overheid niet weerhouden om ter plekke een groot monument neer te zetten.
Het hoogste punt op de evenaar wereldwijd ligt ook in Ecuador: de hellingen van de slapende vulkaan Cayambe op 4.690 meter hoogte.
2. Colombia
De evenaar snijdt door het zuiden van Colombia, door het Amazonegebied. Het is een afgelegen en dichtbebost deel van het land waar weinig toeristen komen. De Colombiaanse jungle rondom de evenaar behoort tot de meest biodiverse gebieden ter wereld.
3. Brazilië
De evenaar doorkruist de noordelijke deelstaten van Brazilië, waaronder Amapá, Pará, Amazonas en Roraima. De lijn loopt dwars door het Amazoneregenwoud, het grootste tropische bos op aarde.
Bij de stad Macapá in Amapá staat het Monumento Marco Zero, een monument dat de doorgang van de evenaar markeert. Het nabijgelegen voetbalstadion Estádio Milton Corrêa, ook wel Zerão genoemd, heeft de middenlijn precies op de evenaar liggen.
4. São Tomé en Príncipe
Dit kleine eilandenland in de Golf van Guinee is een van de kleinste landen ter wereld. De evenaar loopt over het minuscule eiland Ilhéu das Rolas, dat bij Príncipe hoort. Hier staat een stenen monument met een fresco van de wereldkaart.
São Tomé en Príncipe is een voormalige Portugese kolonie en staat bekend om zijn cacao. Het eilandje Rolas is een populaire bestemming voor toeristen die met één voet op elk halfrond willen staan.
5. Gabon
De evenaar loopt dwars door Gabon, een land dat voor 85 procent uit regenwoud bestaat. De lijn passeert onder meer het Lopé Nationaal Park, een van de oudste regenwouden van Afrika en UNESCO-werelderfgoed.
Gabon is relatief welvarend vanwege olie-inkomsten, maar het binnenland is dun bevolkt en moeilijk toegankelijk. De evenaar doorkruist hier vooral ongerept oerwoud.
6. Republiek Congo
De evenaar snijdt door het noorden van de Republiek Congo, ook wel Congo-Brazzaville genoemd ter onderscheiding van de grotere buurman. Het gebied is grotendeels bedekt met tropisch regenwoud.
7. Democratische Republiek Congo
Ook de DRC, het voormalige Zaïre, wordt door de evenaar doorkruist. De lijn loopt door het Congolese oerwoud, een van de grootste aaneengesloten regenwouden ter wereld na het Amazonegebied.
De DRC is het op één na grootste land van Afrika en herbergt een enorme biodiversiteit, maar ook decennialange instabiliteit. De evenaar passeert hier door afgelegen en moeilijk bereikbare gebieden.
8. Oeganda
In Oeganda kun je de evenaar oversteken op meerdere plekken, onder meer langs de weg van Masaka naar Kampala. Er staan eenvoudige borden die de locatie markeren. Een bijzondere plek is de plek waar de evenaar het Victoriameer raakt.
9. Kenia
In Kenia loopt de evenaar door het Meru National Park en nabij de stad Nanyuki. Bij het luxe Fairmont Mount Kenya Safari Club Resort kun je de evenaar oversteken door simpelweg van je kamer naar het restaurant te lopen.
De evenaarmarkeringen in Kenia zijn populaire fotospots. Lokale gidsen demonstreren er graag trucs met water dat anders zou draaien aan weerszijden van de lijn, hoewel dat wetenschappelijk gezien niet klopt op zo’n kleine schaal.
10. Somalië
De evenaar eindigt zijn reis door Afrika in het zuiden van Somalië, voordat de lijn de Indische Oceaan bereikt. Dit deel van Somalië is al decennia geteisterd door instabiliteit, waardoor toerisme er onmogelijk is.
11. Indonesië
Indonesië is het land dat door de evenaar het langst wordt doorkruist, zowel over land als over zee. De lijn loopt over Sumatra, Kalimantan (het Indonesische deel van Borneo), Sulawesi en meerdere kleinere eilanden in de Molukken.
Op Sumatra staat bij de stad Bonjol een evenaarmonument. Indonesië omvat meer dan 17.000 eilanden, waarvan er diverse precies op de evenaar liggen. Het land combineert equatoriaal regenwoud met vulkanen, rijstvelden en koraalriffen.
Twee extra landen: alleen water
De Malediven en Kiribati worden soms als evenaarlanden genoemd, maar de lijn loopt alleen door hun territoriale wateren, niet over hun landmassa. In beide gevallen mist de evenaar net de eilanden.
Waarom Equatoriaal-Guinea niet op de lijst staat
De naam suggereert het tegendeel, maar de evenaar (equator in het Engels) loopt niet over Equatoriaal-Guinea. De lijn passeert wel tussen het vasteland Mbini en het zuidelijkste eiland Annobón, maar raakt geen grondgebied. Het land dankt zijn naam aan de nabijheid van de evenaar, niet aan de exacte ligging.
Klimaat op de evenaar
Landen op de evenaar hebben een tropisch klimaat met weinig temperatuurschommelingen gedurende het jaar. De gemiddelde temperatuur ligt rond de 30 graden Celsius overdag. In plaats van vier seizoenen kennen deze gebieden een nat en een droog seizoen, afhankelijk van de moesson.
De jaarlijkse neerslag is hoog, tussen de 2.500 en 3.500 millimeter, wat verklaart waarom zoveel equatoriale gebieden bedekt zijn met dicht regenwoud. Tijdens de equinoxen, rond 20 maart en 23 september, schijnt de zon precies loodrecht op de evenaar.
