Wetenschappers zijn helden. Ze gaven ons penicilline, het internet en de maanlanding. Maar soms… soms lijken ze meer op een ‘Mad Scientist’ uit een slechte film.
In de zoektocht naar kennis worden er soms risico’s genomen die grenzen aan waanzin. Van het boren naar de hel tot het aansteken van de lucht: dit zijn 10 experimenten waarbij de mensheid Russische Roulette speelde met de planeet.
1. De Trinity Test (De atmosfeer in de fik)
Op 16 juli 1945 stonden Robert Oppenheimer en zijn team in de woestijn van New Mexico klaar om de allereerste atoombom te testen. Ze waren nerveus. Niet alleen omdat de bom misschien niet zou werken, maar vanwege een angstaanjagende theorie.
Fysicus Edward Teller had berekend dat de hitte van de explosie zo intens kon zijn, dat de waterstofatomen in de lucht zouden kunnen fuseren. Het resultaat? Een kettingreactie die de hele atmosfeer van de aarde in brand zou steken. De wetenschappers sloten zelfs weddenschappen af of de wereld zou vergaan.
Spoiler: we leven nog, maar het was een gokje.
2. De Large Hadron Collider (Zwarte gaten)
Toen de deeltjesversneller in Zwitserland (CERN) in 2008 aan ging, hield de wereld zijn adem in. Tegenstanders spanden rechtszaken aan en smeekten om het ding uit te laten.
De angst? Dat het botsen van deeltjes met de snelheid van het licht een micro-zwart gat zou creëren. Dit zwarte gat zou vervolgens naar de kern van de aarde zakken en de planeet van binnenuit opeten.
CERN moest PR-campagnes voeren om uit te leggen dat deze zwarte gaten (als ze al ontstonden) direct zouden verdampen. Tot nu toe hebben ze gelijk, maar elke keer als ze de energie opvoeren, houden de doemdenkers hun hart vast.
3. Starfish Prime (Een nuke in de ruimte)
In 1962 dachten de Amerikanen: “Wat gebeurt er als we een atoombom in de ruimte laten ontploffen?” Het antwoord was: chaos.
Ze bliezen een bom (100 keer sterker dan die op Hiroshima) op, 400 kilometer boven de aarde. De explosie creëerde een gigantische elektromagnetische puls (EMP) die veel groter was dan berekend. Straatlantaarns in Hawaï (1500 km verderop) gingen uit en satellieten vielen uit de lucht.
4. Het Kola Superdiepe Boorgat
Tijdens de Koude Oorlog wilden de Russen niet alleen naar de ruimte, ze wilden ook naar het middelpunt van de aarde. Op het Kola-schiereiland boorden ze het diepste gat ooit: meer dan 12 kilometer diep.
De angst was niet ongegrond. Geologen wisten niet wat er zou gebeuren als de druk van de aardmantel plotseling zou ontsnappen. Zou de aardkorst scheuren als een eierschaal? Zouden er wereldwijde aardbevingen volgen?
Toen ze stopten (vanwege de hitte van 180 graden), ontstond de urban legend dat ze “stemmen uit de hel” hoorden schreeuwen.
5. De Relativistic Heavy Ion Collider (Vreemde materie)
Nog voordat de LHC er was, hadden we de RHIC in New York. Hier waren wetenschappers niet bang voor zwarte gaten, maar voor vreemde materie.
Dit is een hypothetisch deeltje. De theorie was dat als er één vreemde materie deeltje zou ontstaan, dit een kettingreactie zou veroorzaken die alle materie op aarde zou veranderen in “strange matter”.
6. Het opgraven van de Spaanse Griep
In 2005 besloten wetenschappers om het virus dat in 1918 verantwoordelijk was voor 50 miljoen doden, weer tot leven te wekken. Ze groeven lichamen op uit de permafrost in Alaska, isoleerden het DNA en reconstrueerden het virus in een lab.
Het doel was om te leren hoe pandemieën werken. Maar critici noemen dit waanzin. Als dit virus (waar niemand meer weerstand tegen heeft) ontsnapt uit het lab door een menselijke fout, kan het de mensheid in recordtempo uitroeien.
7. Castle Bravo (Het rekenfoutje)
In 1954 testten de VS een nieuwe waterstofbom op Bikini Atoll. De wetenschappers hadden berekend dat de explosie een kracht van 6 megaton zou hebben.
Ze zaten er een beetje naast. Door een chemische reactie die ze over het hoofd zagen, werd de explosie 15 megaton (1.000 keer Hiroshima). De vuurbal was gigantisch, eilanden verdampten en een Japans vissersschip ver buiten de gevarenzone werd bedekt met dodelijke as. Als dit foutje nog groter was geweest, had de radioactieve fall-out wereldwijde gevolgen gehad.
8. METI (Aliens bellen)
We kennen SETI (luisteren naar aliens), maar METI gaat een stap verder: Messaging Extraterrestrial Intelligence. Oftewel: keihard schreeuwen in de kosmos: “HIER ZIJN WE!”
Wetenschappers als Stephen Hawking waarschuwden hier fel tegen. Als er een vijandige beschaving is (denk aan The Dark Forest theorie), geven we ze letterlijk ons adres. Het kan de grootste ontdekking ooit zijn, of de uitnodiging voor onze eigen invasie en vernietiging.
9. Stratospheric aerosol injection (SAI) (De zon blokkeren)
Om klimaatverandering tegen te gaan, experimenteren wetenschappers met het idee om de zon te dimmen. Door aerosolen (sulfaatdeeltjes) in de stratosfeer te spuiten, willen ze zonlicht terugkaatsen.
Klinkt als een plan, maar het risico is terminatieschok. Als we hiermee beginnen en plotseling stoppen, kan de temperatuur op aarde in één klap zo hard stijgen dat al het leven sterft.
Ook kan het de moessonregens verstoren, waardoor miljarden mensen in Azië en Afrika verhongeren. We rommelen met de thermostaat van de planeet zonder de handleiding te hebben.
10. Grey Goo (Nanotechnologie)
De ultieme nachtmerrie van de toekomst. Wetenschappers werken aan nanobots: microscopisch kleine robotjes die zichzelf kunnen repareren en voortplanten.
Het doemscenario heet “Grey Goo”. Stel je voor dat één zo’n robotje op hol slaat en de opdracht krijgt: “Maak meer van jezelf”. Hij gebruikt alle materie om zich heen (planten, dieren, aarde) om kopieën te bouwen. Die kopieën bouwen ook kopieën. Wiskundige berekeningen tonen aan dat deze exponentiële groei de hele aarde binnen enkele dagen kan veranderen in een levenloze grijze soep van nanobots. Einde oefening.
