We kennen allemaal de hoogste berg op aarde: de Mount Everest. Volgens zeer precieze metingen uit december 2020 is de top officieel vastgesteld op 8848,86 meter. Maar terwijl we de hemel bestormen, weten we vaak veel minder over de diepten onder onze voeten.
Het diepste punt op aarde bewaren we tot het einde, maar de weg daarnaartoe voert langs angstaanjagende kloven, bodemloze gaten en door de mens geboorde schachten. Sommige zijn natuurwonderen, andere zijn littekens in het landschap door mijnbouw of wetenschappelijke nieuwsgierigheid. Hier zijn 10 van de meest merkwaardige diepe holen op aarde.
De Berkeley Pit
Deze door de mens gedolven put vind je bij de stad Butte in de Amerikaanse staat Montana. De put is 540 meter diep en was oorspronkelijk een kopermijn. Vanaf 1955 tot 1982 werd er dagelijks kopererts uit de bodem naar boven gehaald.
Na de sluiting in 1982 vulde de mijn zich met grondwater dat reageerde met zwavelhoudende mineralen, waardoor het water extreem zuur werd. Het lost zware metalen op, wat de oppervlakte een giftig rode kleur geeft. Het water is zo toxisch dat vogels die erop landen vaak direct sterven. Wat ooit een bron van rijkdom was, is nu een van de grootste milieuproblemen van de VS.
Berezniki – Zinkgat in Rusland
Zinkgaten hebben het Russische Berezniki veranderd in een spookstad. Door de intensieve winning van potas (kalizout) in nabijgelegen mijnen is de bodeminstabiliteit zo groot dat de grond letterlijk onder de huizen wegvalt.
De grootste van deze gaten heeft de bijnaam de grootvader en is maar liefst 237 meter diep. De autoriteiten proberen de omgeving voortdurend te stabiliseren, maar voor veel inwoners is de angst dat hun woning zomaar in de diepte verdwijnt dagelijkse realiteit.
Monticello Dam
In het Berryessa-meer in Californië staat de Monticello Dam van 93 meter hoog. De dam is wereldberoemd vanwege de Morning Glory Spillway, een gigantische noodoverlaat die eruitziet als een bodemloos gat midden in het water.
Dit trechtervormige gat heeft een diameter van 22 meter. Wanneer het waterniveau te hoog wordt, slokt de overlaat bijna 1.400 kubieke meter water per seconde op. Hoewel het een technisch vernuft is, ziet het eruit als een angstaanjagende draaikolk die alles wat in de buurt komt naar beneden zuigt.
De Krater van Derweze
De Poort naar de Hel, zo wordt de Krater van Derweze in Turkmenistan genoemd. In 1971 zakte de grond onder een Sovjet-boorinstallatie in tijdens een zoektocht naar aardgas, waardoor een gat van zeventig meter breed ontstond.
Om te voorkomen dat giftige gassen zich zouden verspreiden, besloten geologen het gas aan te steken, in de veronderstelling dat het na een paar dagen zou doven. De krater brandt echter decennia later nog steeds. Hoewel de overheid plannen heeft aangekondigd om het gat te dichten om gasvoorraden te sparen, is het momenteel nog steeds een van de meest surrealistische plekken op aarde.
Het IceCube Neutrino Observatory
Het IceCube Neutrino Observatory is een detector voor neutrino’s die precies op de zuidpool werd gebouwd. Voor dit project zijn er 86 gaten in het ijs gesmolten met een warmwaterstraal, tot een diepte van maar liefst 2,5 kilometer.
In deze diepe schachten hangen kabels met optische sensoren. De bedoeling is om neutrino’s te detecteren; deeltjes die bijna geen interactie hebben met materie. Door gebruik te maken van een kubieke kilometer glashelder zuidpoolijs, hopen wetenschappers meer te leren over de verste uithoeken van ons universum.
De Krubera-grot
De Krubera-grot, ook wel de Voronjagrot genoemd, was lang de diepst bekende grot ter wereld. Ze bevindt zich in Georgië en heeft een gemeten diepte van minstens 2.197 meter. Sinds 2018 is echter de nabijgelegen Veryovkina-grot officieel de diepste met 2.212 meter.
Het verkennen van deze grotten is een titanenklus die weken in beslag neemt. De Krubera-grot herbergt een onderaardse waterval en unieke organismen die zich volledig hebben aangepast aan het leven in de totale duisternis op twee kilometer diepte.
Het Grote Blauwe Gat
The Great Blue Hole is een gigantische onderwatergrot voor de kust van Belize. Met een diameter van 300 meter en een diepte van 124 meter is het een herkenbaar donkerblauw oog in het turquoise koraalrif.
Het gat ontstond tijdens de laatste ijstijd als een kalksteengrot boven de zeespiegel. Toen het ijs smolt en de zeespiegel steeg, liep de grot onder en stortte het dak in. Tegenwoordig is het een wereldberoemde plek voor duikers die er tussen enorme stalactieten kunnen zwemmen die diep onder water hangen.
De Bingham Canyon Mijn
De grootste dagbouwmijn ter wereld vind je in de Amerikaanse staat Utah. De Bingham Canyon Mine is maar liefst 1.210 meter diep en beslaat een oppervlak van 7,7 vierkante kilometer. Het gat is zo groot dat het vanuit de ruimte zichtbaar is.
Sinds 1906 wordt hier koper, goud en zilver gewonnen. In 2013 vond er een gigantische aardverschuiving plaats waarbij 70 miljoen kubieke meter gesteente naar beneden stortte. Dankzij geavanceerde sensoren was de mijn op tijd geëvacueerd, waardoor er geen slachtoffers vielen bij deze grootste niet-vulkanische landverschuiving in de geschiedenis.
De Mir-diamantmijn
De Mir-mijn in Siberië is een van de diepste gaten ooit door de mens gegraven voor diamanten. De put is 525 meter diep en heeft een diameter van 1.200 meter. De mijn is inmiddels gesloten, maar de impact op de omgeving is nog steeds zichtbaar.
Het luchtruim boven de mijn is zelfs verboden voor helikopters; er zijn meldingen dat de neerwaartse luchtstroom in het enorme gat helikopters naar beneden kan zuigen. In de hoogtijdagen duurde het voor een vrachtwagen twee uur om van de bodem terug naar de rand te rijden.
Het superdiep boorgat van Kola
Het diepste kunstmatige punt op aarde bevindt zich op het Russische schiereiland Kola. Met dit wetenschappelijke project wilden onderzoekers zo diep mogelijk in de aardkorst boren. Het diepste punt bereikte een verbazingwekkende 12.262 meter.
Op deze diepte vonden ze fossielen van micro-organismen en zout grondwater dat goud bevatte. Het project werd in de jaren 90 gestopt omdat de temperatuur (180°C) veel hoger was dan verwacht, waardoor de boren vloeibaar leken te worden. Hoewel de diameter van het gat slechts 23 centimeter is, is het een technisch wonder dat nog steeds recordhouder is voor verticale diepte.
De Marianentrog
Het absolute dieptepunt op aarde is de Marianentrog in de Stille Oceaan. Het diepste punt, de Challenger Deep, ligt ongeveer 11 kilometer onder de zeespiegel. De druk is er meer dan 1.000 keer zo hoog als aan de oppervlakte.
Slechts een handvol mensen is ooit naar deze diepte afgedaald, waaronder Don Walsh, Jacques Piccard en later filmregisseur James Cameron. Ondanks de extreme omstandigheden ontdekten zij dat er leven mogelijk is: van mysterieuze vlokreeften tot doorzichtige zeekomkommers. De trog blijft een van de minst verkende en meest vijandige plekken van onze planeet.
1 reactie
rakie