IJsland telt nog geen half miljoen inwoners, verspreid over een land dat qua oppervlakte bijna net zo groot is als Nederland en België samen. Meer dan de helft van die bevolking woont in of rond de hoofdstad, waardoor de rest van het eiland flink dunbevolkt blijft. Dit zijn de tien grootste steden.
1. Reykjavik: de meest noordelijke hoofdstad ter wereld
Reykjavik telt ruim 249.000 inwoners en is daarmee niet alleen de grootste stad van IJsland, maar ook de meest noordelijk gelegen hoofdstad ter wereld. De kerk Hallgrímskirkja torent met zijn beton-orgelpijpvorm boven de rest van de skyline uit en is vanaf bijna elke straat in het centrum te zien.
Straten en zwembaden in de stad worden verwarmd met geothermische energie uit de bodem, wat sneeuw op de stoep vrijwel meteen laat smelten. Vanuit Reykjavik vertrekken de meeste dagtochten naar de Golden Circle, met de watervallen en geisers die IJsland wereldberoemd maakten.
2. Reykjanesbær: de poort van IJsland
Reykjanesbær, ontstaan uit de samenvoeging van Keflavik en Njarðvík, telt bijna 24.000 inwoners en is de plek waar vrijwel elke bezoeker van IJsland als eerste voet aan wal zet. De internationale luchthaven Keflavik, enkele kilometers verderop, verwerkt jaarlijks miljoenen reizigers.
De stad ontstond grotendeels rond de NAVO-luchtmachtbasis die hier decennialang gevestigd was, tot de Amerikaanse troepen in 2006 vertrokken. Tegenwoordig ligt de beroemde Blauwe Lagune op nog geen twintig minuten rijden, wat Reykjanesbær tot een populaire overnachtingsplek voor korte tussenstops maakt.
3. Akureyri: de hoofdstad van het noorden
Akureyri telt ruim 20.000 inwoners en wordt door IJslanders vaak liefkozend “de hoofdstad van het noorden” genoemd. De stad ligt helemaal aan het einde van de Eyjafjörður, de langste fjord van IJsland, wat haar een verrassend beschut microklimaat oplevert.
Dankzij dat klimaat groeit hier de meest noordelijk gelegen botanische tuin ter wereld, met bomen en planten die verder nergens op deze breedtegraad standhouden. In de winter trekt skigebied Hlíðarfjall, vlak boven de stad, liefhebbers van pistes met uitzicht over de fjord.
4. Selfoss: snelgroeiende stad aan de Ölfusá
Selfoss telt ruim 10.500 inwoners en is een van de snelst groeiende plaatsen van IJsland, dankzij de ligging op minder dan een uur rijden van Reykjavik. De rivier de Ölfusá stroomt dwars door het centrum, met een brug die de twee stadshelften met elkaar verbindt.
De plaats ligt aan de rand van de Golden Circle en fungeert steeds meer als uitvalsbasis voor toeristen die de zuidkust willen verkennen. Door de groeiende forensenstroom richting Reykjavik verrijzen er de laatste jaren opvallend veel nieuwe woonwijken rond het oude centrum.
5. Akranes: vissersstad met voetbalgeschiedenis
Akranes telt ruim 8.500 inwoners en ligt aan de baai Faxaflói, recht tegenover Reykjavik aan de overkant van het water. De opvallende vuurtoren aan de rand van het schiereiland is al decennia een herkenningspunt voor schepen die de baai binnenvaren.
Voor zo’n kleine plaats heeft Akranes een verrassend rijke voetbalgeschiedenis: club ÍA won tientallen landstitels en leverde generaties spelers voor het nationale elftal. Naast visserij draait de lokale economie tegenwoordig ook om een cementfabriek die het silhouet van de stad bepaalt.
6. Vestmannaeyjar: leven op een vulkanisch eiland
Vestmannaeyjar telt ruim 4.500 inwoners en ligt op Heimaey, het enige bewoonde eiland van de Westmaneilanden voor de zuidkust. In 1973 barstte de vulkaan Eldfell hier plotseling uit, waarbij een deel van de stad onder de lava verdween en de hele bevolking moest worden geëvacueerd.
Wie vandaag door de straten loopt, ziet nog altijd huizen die destijds half onder as en puin bedolven raakten. Buiten dat vulkanische verleden staat het eiland vooral bekend om zijn kolonies papegaaiduikers, die elke zomer duizenden vogelaars naar de kliffen trekken.
7. Grindavik: leven met een actieve vulkaan
Grindavik telt ruim 3.600 inwoners en is van oudsher een vissersplaats op het schiereiland Reykjanes, vlak bij de Blauwe Lagune. Sinds eind 2023 kreeg de stad te maken met een reeks vulkaanuitbarstingen in de directe omgeving, wat leidde tot meerdere evacuaties van de bevolking.
Die vulkanische activiteit zette Grindavik wereldwijd in het nieuws en veranderde het dagelijks leven er ingrijpend. Ondanks de onzekerheid blijft de plaats voor veel inwoners een thuis waar ze steeds weer naar terugkeren zodra dat veilig kan.
8. Hveragerdi: de stad van de hete bronnen
Hveragerdi telt ruim 3.600 inwoners en dankt zijn naam letterlijk aan de hete bronnen die overal rond en zelfs in de stad opborrelen. Geothermische kassen leveren hier al decennia groente en bloemen voor de rest van het land, mede dankzij de goedkope aardwarmte.
Vanuit het centrum vertrekt een populaire wandelroute naar Reykjadalur, een dal waar een rivier warm genoeg is om in te baden. Die combinatie van toegankelijke natuur en geothermische energie maakt Hveragerdi tot een geliefde dagtocht vanuit Reykjavik.
9. Isafjordur: hoofdstad van de westfjorden
Isafjordur telt ruim 2.700 inwoners en is de grootste plaats van de afgelegen westfjorden, ingeklemd tussen steile bergen en een smalle fjord. De ligging maakt de stad in de winter soms dagenlang moeilijk bereikbaar, wanneer sneeuw de bergpassen blokkeert.
Elk voorjaar verandert het stadje tijdens het muziekfestival Aldrei fór ég suður in een onwaarschijnlijk drukbezocht podium voor IJslandse bands. De rest van het jaar leunt de economie vooral op visserij, net als in de meeste plaatsen langs deze ruige westkust.
10. Egilsstadir: het hart van het oosten
Egilsstadir sluit de lijst af met ruim 2.600 inwoners en is de grootste plaats van Oost-IJsland, gelegen aan het meer Lagarfljót. Volgens de lokale overlevering huist in dat meer een wormachtig monster, een IJslandse tegenhanger van het Schotse Loch Ness-monster.
Als enige echte handelsplaats in de wijde omgeving fungeert Egilsstadir voor boeren en vissers uit het oosten als vast aanspreekpunt voor bank, ziekenhuis en supermarkt. De regionale luchthaven zorgt ervoor dat het oosten van IJsland ook ’s winters bereikbaar blijft wanneer de wegen dichtsneeuwen.
Van de geothermische straten van Reykjavik tot het afgelegen Egilsstadir aan de andere kant van het eiland: deze tien plaatsen laten zien hoe IJslanders al eeuwenlang leven met vulkanen, fjorden en een klimaat dat weinig anders land evenaart. Voor zo’n kleine bevolking is de spreiding over het land opvallend groot.
