Met onbemande ruimtetuigen hebben we alle planeten van ons zonnestelsel verkend. Zelfs Pluto, de dwergplaneet die het verst van de zon verwijderd is, werd intensief gefotografeerd door ruimtesonde New Horizons.
Wetenschappers vonden op de planeten en manen van ons zonnestelsel tal van merkwaardige plaatsen en fenomenen: geisers die waterdamp de ruimte in spuwen, kolossale impactkraters, gigantische bergen en kloven, en raadselachtige vlekken.
Hieronder een lijstje van 10 bijzondere plekken in ons zonnestelsel. Sommige ervan zul je ongetwijfeld kennen, van andere heb je mogelijk nog nooit gehoord.
10. Pieken van eeuwig licht
Pieken van eeuwig licht zijn locaties op een hemellichaam die continu baden in het zonlicht. Zo’n locatie kan men theoretisch aantreffen op bergtoppen van een hemellichaam met een lichtjes hellende rotatie-as.
De Amerikaanse Lunar Reconnaissance Orbiter, die al sinds 2009 baantjes trekt om de maan en het oppervlak gedetailleerd in kaart brengt, heeft op de maan geen pieken van eeuwig licht gevonden.
Er zijn echter wel een aantal locaties op de maan die 80 tot 90 procent van de tijd zonlicht ontvangen. Dit zijn ideale plaatsen voor het bouwen van een maanbasis. Dankzij het aanwezige zonlicht is het rendement van zonnepanelen, die de basis van energie moeten voorzien, het grootst.
9. De kolossale canyon Valles Marineris op Mars
Het landschap van de Grand Canyon (Verenigde Staten) is ongetwijfeld een van de indrukwekkendste op aarde. Om de grootste canyon in ons zonnestelsel te bewonderen, moet je echter naar Mars.
De Valles Marineris (letterlijk vertaald: de Valleien van de Mariner) is 4 keer dieper dan de Grand Canyon (7.000 meter) en is zo lang als de afstand tussen Los Angeles en New York City (4.000 kilometer).
De kloof werd ontdekt door ruimtesonde Mariner 9 in 1971. Waarschijnlijk stroomde er ooit water door deze kloof. De Valles Marineris is een heel interessante bestemming voor een toekomstige bemande missie naar de rode planeet.
8. De hoogste berg van het zonnestelsel op Vesta
Vesta is een grote planetoïde in de gordel tussen Mars en Jupiter. Op Vesta bevindt zich een van de hoogste bergen van ons zonnestelsel.
De Mount Everest op aarde valt in het niet vergeleken met deze kolossale berg die een hoogte bereikt van maar liefst 23 kilometer. De berg ligt in het centrum van een gigantische impactkrater genaamd Rheasilvia.
De diameter van Rheasilvia bedraagt 460 kilometer. De krater en de berg ontstonden waarschijnlijk 1 miljard jaar geleden toen een rotsblok met een diameter van 48 kilometer insloeg op Vesta. Het puin van deze enorme impact verspreidde zich over ons zonnestelsel en kwam deels zelfs op aarde terecht.
7. De grootste krater Utopia op Mars
De planeet Mars bezit niet alleen een enorme canyon, maar ook gigantische kraters. Krater Utopia bereikt een doorsnede van maar liefst 3.300 kilometer! Utopia Planitia is de enorme vlakte binnen deze krater.
In dit gebied landde in 1976 de Amerikaanse ruimtesonde Viking 2. Mogelijk bevond er zich in de vroege geschiedenis van Mars een oceaan in de krater.
Ruimtetuigen vonden grote hoeveelheden ijs in de bodem, op een diepte van 1 tot 10 meter. Utopia Planitia zou daarom een ideale vestigingsplaats zijn voor een toekomstige basis op Mars.
6. De grote rode vlek op Jupiter
Het is een van de opvallendste kenmerken van de reusachtige planeet Jupiter: de grote rode vlek. Deze rode vlek is in feite een gigantische storm die al eeuwenlang woedt in de atmosfeer van Jupiter.
De vlek is zo’n 2 tot 3 keer groter dan de aarde. Het verschijnsel werd voor het eerst waargenomen door astronomen rond het jaar 1665. De enorme storm raast dus al minstens 350 jaar.
Observaties tonen aan dat de grote rode vlek in de loop der jaren kleiner wordt. Sommige wetenschappers suggereren dat de vlek over enkele decennia zelfs volledig zou kunnen verdwijnen wanneer de storm eindelijk gaat liggen.
5. IJsspitsen op Callisto
De Amerikaanse ruimtesonde Galileo passeerde in 2001 de maan Callisto. Astronomen waren verbaasd toen ze de gedetailleerde opnamen zagen van ijsspitsen op het oppervlak.
Deze rotspunten, volledig bedekt met ijs, torenen meer dan 100 meter boven het oppervlak uit. Waarschijnlijk ontstonden deze na de impact van een meteoriet als gestolde resten van gesmolten gesteente dat omhoog werd geslingerd.
De ijsspitsen zullen echter niet voor eeuwig te zien zijn op Callisto; door erosie zullen ze stilaan maar zeker verdwijnen.
4. Verona Rupes: de hoogste klif in ons zonnestelsel
De hoogste klif op aarde vind je in Canada bij Mount Thor met een hoogte van 1.250 meter. Dat is echter klein bier vergeleken met Verona Rupes op de maan Miranda, de kleinste maan van Uranus.
Als je op de rand van Verona Rupes staat, kijk je in een diepte van maar liefst 19 kilometer! Door de geringe zwaartekracht op Miranda zou je er 12 minuten over doen om beneden te komen. In theorie zou je zo’n val door de lage snelheid zelfs kunnen overleven.
3. De geisers van Enceladus
Enceladus, een maan van Saturnus, is bedekt met een dikke laag ijs. Onder dat ijs bevindt zich een reusachtige oceaan van water die op sommige plaatsen wel 10 kilometer diep is.
De ruimtesonde Cassini vloog in 2015 langs Enceladus en bewees dat de maan geologisch erg actief is. Dit werd aangetoond door torenhoge geisers die stralen waterdamp de ruimte inschoten.
Dat water bleek veel organische moleculen te bevatten, wat een van de vereisten is om leven te doen ontstaan. Enceladus is dus een van de meest kansrijke plekken in ons zonnestelsel voor microscopisch leven.
2. De ringen van Saturnus
Saturnus is met zijn ringen een van de meest iconische verschijningen aan de hemel. De ringen bestaan vooral uit ijs, stof en kleine rotsen.
Verschillende ruimtesondes zoals Voyager 1, Voyager 2 en Cassini hebben dit stelsel in kaart gebracht. Je kunt Saturnus met het blote oog waarnemen, maar om de ringen echt te zien heb je een verrekijker of een eenvoudige telescoop nodig.
1. Een totale zonsverduistering gezien vanaf de aarde
Er bestaan unieke plekken in ons zonnestelsel, maar ook de aarde biedt een fenomeen dat je nergens anders zo perfect ziet: een totale zonsverduistering.
Dit is mogelijk doordat de zon 400 keer groter is dan de maan, maar de maan precies 400 keer dichterbij staat. Daardoor bedekt de maan de zon exact.
Dit fenomeen is echter tijdelijk; de maan verwijdert zich langzaam van de aarde. Over 600 miljoen jaar zal de maan te ver staan voor dit schouwspel. De volgende totale zonsverduistering in Europa vindt plaats op 12 augustus 2026.
