Top 10 Beroemde Reuzen uit de Geschiedenis

Een reus wordt geacht ijzersterk te zijn, al zijn vijanden te kunnen verslaan en een soort supermens te zijn. Toch moet in de meeste verhalen de reus uiteindelijk het onderspit delven. Een van de bekendste voorbeelden is de Bijbelse vertelling over Goliath, die het opneemt tegen de kleine David en het gevecht verliest. In allerlei culturen wereldwijd bestaan er vertelsels en mythes over reuzen. Hieronder tien bekende reuzen, afkomstig uit alle werelddelen.

1. Atlas, de reus die het hemelgewelf moest dragen

In de Griekse mythologie was Atlas een reus die in opstand kwam tegen de oppergod Zeus. Atlas verloor de strijd en moest als straf voor eeuwig het hemelgewelf torsen. Toen Herakles de opdracht kreeg om de gouden appels uit de tuin van de Hesperiden te stelen en deze aan Eurystheus, de koning van Mycene, te geven, vroeg hij aan Atlas om dit klusje voor hem te klaren. Intussen zou Herakles het hemelgewelf op zijn schouders nemen. Atlas deed wat Herakles hem vroeg, maar toen hij zelf op weg ging om Eurystheus de gouden appels te overhandigen, verzon Herakles een list. Hij vroeg of Atlas even het hemelgewelf terug wilde dragen, zodat hij een doek op zijn schouders kon leggen. Zodra Atlas het hemelgewelf weer vasthield, ging Herakles er met de appels vandoor.

Atlas gaf ook zijn naam aan het Atlasgebergte in Noord-Afrika. Volgens een legende wilde Atlas de held en halfgod Perseus wegjagen tijdens een ontmoeting in Noord-Afrika. Perseus, die eerder de monsterlijke Medusa had onthoofd, liet Atlas het hoofd van Medusa zien. Atlas versteende onmiddellijk en vormde zo het Atlasgebergte in het huidige Marokko.

2. Balor, Ierse reus en tiran

De reus Balor komt voor in de Ierse mythologie. Hij wordt omschreven als de koning van de Fomóiri, een groep bovennatuurlijke wezens die heersten over Ierland. Balor was een tiran met slechts één oog, maar wel een gevaarlijk oog: wie Balor aankeek, stierf onmiddellijk.

Volgens een voorspelling zou Balor gedood worden door zijn eigen kleinzoon. Uit angst voor die profetie liet Balor zijn enige dochter Ethlinn opsluiten in een toren, in de hoop dat ze geen zoon zou baren. Dat hielp niet: de held Cian vond Ethlinn in de toren, kon niet weerstaan aan haar charmes en verwekte bij haar een kind. Toen Balor dit vernam, liet hij Cian vermoorden. Ethlinn schonk het leven aan een zoon, die Balor in zee liet gooien. De zeegod Manannan redde en voedde het kind op tot een sterke kerel, Lugh genaamd. Lugh voerde later een leger van bovennatuurlijke wezens aan, de Tuatha De Danann, dat de Fomorianen versloeg.

De eer van het doden van Balor kwam toe aan Lugh, precies zoals de profetie had voorspeld. Hij wierp een speer, in sommige versies een slingersteen, in het oog van Balor, die daardoor zijn macht verloor en stierf. Om de klus af te maken, hakte Lugh ook nog het hoofd van Balor af.

3. Reuzen in Japan: de oni

Oni werden ze genoemd in de Japanse folklore: reusachtige slechteriken, enigszins te vergelijken met westerse trollen. Ze zagen er angstaanjagend uit, met lange hoorns en scherpe klauwen. Hun huid kon in allerlei kleuren voorkomen, vaak fel rood, blauw of groen. Ze liepen bijna naakt rond en droegen rond hun middel alleen een tijgervelletje. Hun schrikwekkende uiterlijk werd nog versterkt door de zware ijzeren knuppel die ze meesleurden, de zogenaamde tetsubo.

Volgens de Japanse legendes waren de oni afkomstig uit de hel. Wie na zijn aardse leven te veel slechte daden op zijn kerfstok had, ging naar de hel en veranderde daar in een oni. Mensen die het op aarde helemaal te bont maakten, transformeerden zelfs al tijdens hun leven in een oni en zaaiden vervolgens dood en verderf.

4. De cycloop Polyphemus

Alweer een reus uit de Griekse mythologie: Polyphemus, zoon van de god Poseidon en van zeenimf Thoosa. Polyphemus was een cycloop, een reusachtig mythologisch wezen met maar één oog. Alle cyclopen woonden volgens de legende bij elkaar op het eiland Sicilië, op de vulkaan Etna. Toen de Griekse held Odysseus het eiland bezocht, werden hij en zijn gezellen gevangengenomen en opgesloten in de grot waarin Polyphemus zijn schapen hield. Het duurde niet lang voordat Polyphemus de gezellen van Odysseus begon op te eten.

Odysseus had echter wijn bij zich en voerde Polyphemus dronken. Toen de reus diep in slaap was, staken Odysseus en zijn gezellen een speer in zijn enige oog. Polyphemus brulde het uit van de pijn, maar was nu blind en kon zijn belagers niet doden. Odysseus wachtte tot Polyphemus de zware sluitsteen van de grot wegrolde om zijn schapen te laten weiden. Odysseus en zijn gezellen bonden zich onder de schapen vast en ontsnapten zo uit de grot.

5. Goliath, de reus uit de Bijbel

Goliath is wellicht de bekendste reus in de westerse wereld. Hij was een Filistijn die leefde in de stad Gath tijdens de regering van de Israëlische koning Saul. In het boek Samuel wordt beschreven hoe de kleine David tijdens een gevecht met Goliath erin slaagde de reus te verslaan. Hoe groot Goliath precies was, is niet helemaal duidelijk. Waarschijnlijk had hij een lengte van ongeveer twee meter, wat in de tijd van koning Saul al als reusachtig gold. David nam het op tegen Goliath met alleen een slinger als wapen. Toen David met veel kracht een steen tegen het hoofd van Goliath slingerde, viel deze dood neer. David hakte vervolgens het hoofd van Goliath af met diens eigen zwaard.

Het klassieke verhaal van David tegen Goliath is symbolisch geworden voor elke strijd waarbij een kleine underdog wint van een veel sterkere tegenstander.

6. Kumbhakarna, een reus met een reusachtige honger

Uit het Indische heldendicht Ramayana, een van de belangrijkste teksten van het hindoeïsme, stamt de legende van Kumbhakarna. Hij was een reus die niet alleen erg groot en sterk was, maar ook een onverzadigbare honger kende. De godin Saraswati bond zijn tong samen. Toen Kumbhakarna om een gunst wilde vragen bij de goden, leek het alsof hij om een bed vroeg. Het gevolg was dat hij zo’n zes maanden per jaar sliep. Wanneer hij na die periode wakker werd, was zijn honger niet te stillen. Hij at letterlijk alles wat op zijn pad kwam, inclusief mensen.

Ravana, de broer van Kumbhakarna, had de hulp van de reus nodig toen hij de strijd aanging tegen de god Rama. Kumbhakarna was weer aan zijn zes maanden slaap bezig en er waren duizend olifanten nodig die over hem heen liepen om hem te wekken. Hij trok samen met zijn broer ten strijde, maar raakte dronken. Kumbhakarna slaagde erin Rama’s leger bijna volledig uit te schakelen, maar werd uiteindelijk zelf gedood door de god Rama.

7. Orion, de reus die aan de sterrenhemel te zien is

Orion, een reus uit de Griekse mythologie, was naar verluidt een uitstekend jager. Dat was de Griekse godin van de jacht, Artemis, niet ontgaan. Zij werd smoorverliefd op Orion, tot ongenoegen van haar broer, de god Apollo. Apollo stuurde een reusachtige schorpioen achter Orion aan. Orion probeerde aan het monster te ontsnappen door in zee te duiken en een flink eind weg te zwemmen.

Apollo bedacht een list en vertelde zijn zuster Artemis dat de zwemmer, die stilaan aan de horizon uit het zicht verdween, een gevaarlijke ontsnapte crimineel was. Artemis schoot met haar boog een pijl af en raakte Orion dodelijk. Toen ze vernam dat ze in feite haar geliefde had gedood, wilde ze voor eeuwig Orions beeltenis aan de sterrenhemel zien. Zo ontstond het sterrenbeeld Orion, dat tot op de dag van vandaag recht tegenover het sterrenbeeld Schorpioen staat aan de nachtelijke hemel.

8. Gogmagog, de laatste Britse reus

Rond 1136 schreef Geoffrey van Monmouth, een van de belangrijkste Britse geschiedschrijvers, hoe het vroegere Groot-Brittannië, toen nog Albion genaamd, was bevolkt door reuzen. De reus Gogmagog was een van de grootste: zo’n vier meter lang, en in staat om stevige eikenbomen zonder enige moeite met wortel en al uit de grond te trekken.

De reuzen van Albion trokken ten strijde tegen Brutus, de hoofdman van een leger afkomstig uit het Griekse Troje. Het leger van Brutus doodde alle reuzen, behalve Gogmagog. Die werd echter gevangengenomen en naar Corineus gebracht, een bekend worstelaar onder de Trojanen. Tijdens het gevecht slaagde Gogmagog erin drie ribben van Corineus te breken. Corineus werd zo woedend dat hij Gogmagog oppakte en van een klif wierp. Daarmee kwam er een einde aan het leven van de laatste Britse reus.

9. De Jentilak, reuzen uit Baskenland

Een Jentil, meervoud Jentilak, was een reus uit de Baskische mythologie. Volgens de overlevering leefden in het vroegere Baskenland, voor de geboorte van Christus, de reuzen simpelweg tussen de gewone mensen. De Jentilak waren flink uit de kluiten gewassen, sterke en harige reuzen. Hun favoriete tijdverdrijf bestond uit het weggooien van loodzware stenen.

De Jentilak trokken weg toen het christendom begon op te komen. Alleen één Jentil bleef achter: Olentzero. Er bestaan heel wat verhalen over Olentzero in verschillende versies en varianten. Volgens één versie bekeerde hij zich tot het christendom en werd zelfs een heilige man, een soort Sinterklaas. Tot op de dag van vandaag delen Olentzero-figuranten op kerstavond cadeautjes uit voor de kinderen in de Baskische dorpen.

10. Hrungnir, de dronken reus uit het noorden

In de Noordse legenden en sagen kwamen heel veel reuzen voor, waaronder de steenreus Hrungnir, die een hoofd en een hart van steen had. Hrungnir beweerde dat zijn paard Gullfaxi sneller was dan Sleipnir, het paard van oppergod Odin. Odin daagde hem uit tot een paardenrace, die hij met Sleipnir glansrijk won. De gastvrije oppergod nodigde de verslagen Hrungnir uit om na de race deel te nemen aan een feestmaal.

Hrungnir dronk er zoveel dat hij in een dronken bui beweerde de godinnen Freya en Sif te zullen ontvoeren en de overige goden te doden. Die grootspraak was niet naar de zin van Thor, zoon van Odin, die Hrungnir uitdaagde tot een duel. In de tweestrijd gooide Thor zijn zware hamer naar Hrungnir, wiens stenen hoofd en hart uit elkaar spatten. Alle wetstenen op aarde zouden fragmenten zijn van het verbrijzelde hoofd en hart van Hrungnir.

Van het hemelgewelf van Atlas tot de verbrijzelde schedel van Hrungnir: telkens is de reus de partij die uiteindelijk verliest, hoe groot, sterk of angstaanjagend hij ook is. Misschien zegt dat meer over de verhalenvertellers dan over de reuzen zelf. Een reus die wint, is geen goed verhaal. Een reus die valt voor een list, een speer in het oog of een steen uit een slinger, dat blijft hangen, in elke cultuur, van Ierland tot Japan.