Als er één naam is die de Romeinen in de 5e eeuw de stuipen op het lijf joeg, dan was het wel Attila de Hun. Tussen 434 en 453 bouwde hij een rijk op dat de kaart van Europa volledig herschreef. De Hunnen waren geen gewone vijand; ze waren een nomadisch volk van nagenoeg onverslaanbare ruiters die schijnbaar uit het niets opdoken.
Attila was niet alleen een brute veroveraar, maar ook een vlijmscherp strateeg en diplomaat. Hij wist talloze rivaliserende stammen te verenigen onder zijn ijzeren vuist en dwong zowel het Oost- als het West-Romeinse Rijk tot vernederende concessies. Hij werd de “Gesel van God” genoemd, een man die de beschaving op haar grondvesten deed trillen. Na zijn mysterieuze dood in 453 viel zijn rijk razendsnel uit elkaar, maar de legende van de angstaanjagende Hunnenkoning leeft zestien eeuwen later nog steeds voort.
Hier zijn tien onmisbare weetjes over Attila de Hun.
1. De mysterieuze afkomst van de Hunnen
Niemand weet precies waar de Hunnen vandaan kwamen. Het waren nomaden, en die laten weinig sporen na. De meest gangbare theorie is dat ze afstammen van de Xiongnu, een volk dat eerder het Chinese keizerrijk terroriseerde. Sterker nog: de Grote Muur van China werd deels gebouwd om deze ruiters buiten te houden. Toen dat lukte, trokken ze naar het westen, richting Europa, waar ze met hun angstaanjagende boogschutters te paard elke tegenstander verpletterden.
2. Hij was verrassend hoogopgeleid
Vergeet het cliché van de onbehouwen barbaar. Attila werd geboren in de absolute elite en kreeg een opvoeding die niet onderdeed voor die van een Romeinse prins. Hij leerde niet alleen vechten en boogschieten, maar werd ook getraind in diplomatie en militaire strategie. Hij sprak waarschijnlijk vloeiend Latijn en Gotisch. Die talenkennis gebruikte hij later om de Romeinse diplomaten genadeloos tegen elkaar uit te spelen.
3. De macht delen met zijn broer
Toen zijn ooms stierven, erfde Attila de troon niet alleen. Hij moest de macht delen met zijn broer Bleda. Samen heersten ze over een gigantisch gebied dat liep van de Kaukasus tot aan de Rijn. In die beginjaren werkte Attila zelfs samen met de Romeinen; hij hielp generaal Aetius (die ooit een gijzelaar bij de Hunnen was) om interne Romeinse opstanden neer te slaan. Maar de samenwerking tussen de twee broers zou niet eeuwig duren.
4. Hij chanteerde de Romeinen voor goud
Zijn eerste grote diplomatische zet was pure afpersing. Attila en Bleda dwongen het Oost-Romeinse Rijk tot het Verdrag van Margus. De deal? De Romeinen betaalden jaarlijks 700 pond goud aan “beschermgeld” om te voorkomen dat de Hunnen hun steden zouden plunderen. Toen Attila later beweerde dat de Romeinen hun belofte niet nakwamen, gebruikte hij dat als excuus om alsnog de Balkan volledig kort en klein te slaan.
5. De verdwijning van Bleda
In 445 hield het co-koningschap plotseling op. Bleda stierf onder zeer verdachte omstandigheden. Hoewel de officiële geschiedschrijving soms vaag is, geloven de meeste historici dat Attila zijn broer simpelweg heeft laten vermoorden (mogelijk tijdens een jachtpartij) om de alleenheerschappij op te eisen. Vanaf dat moment was er nog maar één man die de koers van het Hunnenrijk bepaalde.
6. Een oorlog gestart om een verlovingsring
In 450 gebeurde er iets bizars: prinses Honoria, de zus van de West-Romeinse keizer, stuurde Attila een brief. Ze wilde ontsnappen aan een opgelegd huwelijk en stuurde haar ring mee als teken van haar verzoek. Attila, altijd op zoek naar een opportuniteit, interpreteerde dit als een huwelijksaanzoek. Hij accepteerde onmiddellijk en eiste de helft van het West-Romeinse Rijk als bruidsschat. Toen de keizer “nee” zei, trok Attila ten strijde om zijn ‘bruid’ en haar land op te halen.
7. Zijn eerste (en enige) nederlaag
In 451 viel Attila Gallië binnen met een leger van honderdduizenden man. Hij werd echter gestopt bij de Catalaunische Velden door een onwaarschijnlijke alliantie van Romeinen en Visigoten. De Romeinse generaal Aetius, zijn oude bondgenoot, wist precies hoe Attila vocht. Hoewel de verliezen aan beide kanten gigantisch waren, werd Attila gedwongen zich terug te trekken. Het was de eerste keer dat de onoverwinnelijke koning een tactische nederlaag incasseerde.
8. Een zeer onwaardig einde
De man die miljoenen de dood in joeg, stierf niet door een zwaard, maar door een bloedneus. In 453 vierde Attila zijn huwelijk met een nieuwe jonge vrouw, Ildico. Na een nacht van zwaar drinken kreeg hij in zijn slaap een zware bloedneus. Omdat hij laveloos was, merkte hij het niet en stikte hij in zijn eigen bloed. Het is een van de meest ironische sterfgevallen uit de geschiedenis: de grootste krijger van zijn tijd, verslagen door een feestje.
9. De vloek van de rivierbedding
De legende rond zijn begrafenis is het script van een avonturenfilm. Volgens de verhalen werd een rivier (mogelijk de Tisza in Hongarije) tijdelijk omgelegd. Attila werd begraven in de droge rivierbedding, omringd door onvoorstelbare rijkdommen. Daarna werden de dammen doorgebroken en stroomde het water weer over zijn graf. Om de locatie voor eeuwig geheim te houden, werden alle arbeiders die bij de begrafenis hielpen direct gedood. Tot op de dag van vandaag is zijn graf nooit gevonden.
10. Flagellum Dei: De Gesel van God
De bijnaam “Gesel van God” kwam voort uit het diepe bijgeloof van die tijd. De Romeinen geloofden dat God Attila had gestuurd als straf voor hun zonden. Zijn verwoestende strooptochten door de Balkan en Italië waren zo traumatisch dat zijn naam eeuwenlang synoniem bleef voor de boeman. Toch bleek zijn rijk kwetsbaar; na zijn dood kwamen de onderdrukte volkeren in opstand en binnen enkele jaren was het eens zo machtige Hunnenrijk volledig van de kaart geveegd.
