Top 10 Mythen over Dieren die helemaal niet waar zijn

Mensen houden van mythen. Wat begint als een sterk verhaal, wordt na jaren van overlevering vaak als absolute waarheid beschouwd. Ook over het dierenrijk bestaan er talloze hardnekkige fabels. We zetten de tien meest interessante weetjes over dieren op een rij die bijna iedereen gelooft, maar die simpelweg niet waar zijn.

10. Koeskoezen (possums) slapen ondersteboven aan hun staart

Het is een klassiek beeld in tekenfilms: een possum die met zijn staart aan een tak hangt te slapen. Hoewel deze buideldieren een sterke grijpstaart hebben, is deze niet krachtig genoeg om het gewicht van een volwassen exemplaar (zo’n twee kilogram) langdurig te dragen.

Alleen jonge koeskoezen kunnen dit korte tijd, omdat zij veel lichter zijn. Volwassen dieren gebruiken hun staart vooral als extra ‘hand’ bij het klimmen. Alleen vleermuizen, luiaards en sommige vogelsoorten zijn fysiek in staat om ondersteboven te hangen tijdens hun rust.

9. Een goudvis heeft een geheugen van drie seconden

Dit is misschien wel de meest verspreide mythe over vissen. Het idee dat een goudvis na één rondje in zijn kom alles alweer is vergeten, is echter wetenschappelijk weerlegd. Onderzoek toont aan dat goudvissen herinneringen tot wel drie tot vijf maanden kunnen vasthouden.

Goudvissen zijn zelfs intelligent genoeg om getraind te worden voor complexe taken en ze herkennen hun verzorgers. Ook hebben ze een uitstekend tijdsbesef; ze weten vaak precies wanneer het tijd is voor hun dagelijkse maaltijd. Een goudvis vergeet dus veel minder dan we denken.

8. Een doorgesneden worm wordt twee wormen

Veel mensen denken dat een worm overleeft als hij in tweeën wordt gesneden en dat er dan twee nieuwe wormen ontstaan. Dit is een misverstand. Alleen het deel met het hoofd en de vitale organen kan in sommige gevallen overleven en de staart weer laten aangroeien.

Het achtergebleven staartstuk heeft echter geen hersenen of spijsverteringsstelsel en zal zonder uitzondering doodgaan. Hoewel regenwormen een indrukwekkend herstelvermogen hebben, is het doormidden snijden ervan dus zeker geen manier om de populatie te verdubbelen.

7. Van padden krijg je wratten

Padden hebben een gerimpelde, hobbelige huid die er inderdaad uitziet alsof hij vol wratten zit. Dat je als mens wratten krijgt door een pad aan te raken, is echter een fabeltje. Menselijke wratten worden veroorzaakt door het humaan papillomavirus (HPV), en padden dragen dit virus niet bij zich.

Toch kun je een pad beter niet te intensief knuffelen. De huidklieren van padden scheiden namelijk giftige stoffen af om roofdieren af te schrikken. Bij mensen kunnen deze stoffen irritatie aan de huid of de ogen veroorzaken als je ze aanraakt.

6. Kamelen slaan water op in hun bulten

De kameel is het schip van de woestijn en kan dagenlang zonder drinken door de hitte lopen. De bulten zijn echter geen zakken vol water, maar opslagplaatsen voor vet. Dit vet dient als energiereserve wanneer er in de woestijn geen voedsel te vinden is.

Het geheim van hun hydratatie zit in hun bloed en organen. Hun rode bloedcellen zijn ovaalvormig, waardoor ze extreme uitdroging kunnen weerstaan. Daarnaast zijn hun nieren zo efficiënt dat hun urine stroperig is en hun ontlasting zo droog dat deze direct als brandstof gebruikt kan worden.

5. Stieren worden woest van de kleur rood

In de Spaanse arena zwaait de matador met een rode doek (de muleta) om de stier uit te dagen. De kleur rood heeft echter geen enkele invloed op het beest, want stieren zijn kleurenblind voor rood. Ze kunnen het verschil tussen rood, groen of grijs niet zien.

De stier reageert puur op de beweging van de doek. Als de matador een blauwe of felgele doek op dezelfde manier zou bewegen, zou de stier exact hetzelfde reageren. Het is de irritante, wapperende beweging die de stier tot waanzin drijft, niet de kleur.

4. Slangen dansen op muziek

Slangenbezweerders in India of Marokko lijken slangen te hypnotiseren met hun fluitspel. De slang lijkt mee te deinen op de melodie, maar schijn bedriegt. Slangen hebben geen uitwendige oren en kunnen muziek in de lucht niet horen; ze voelen alleen trillingen via de grond.

De slang “danst” eigenlijk in reactie op de bewegingen van de fluit en de muzikant. De slang ziet de fluit als een mogelijke dreiging en volgt de bewegingen ervan nauwgezet om klaar te staan voor een eventuele aanval. De muziek is er dus alleen voor het publiek.

3. Een struisvogel steekt zijn kop in het zand

De uitdrukking “je kop in het zand steken” komt rechtstreeks uit deze hardnekkige mythe. In werkelijkheid zou een struisvogel die dit doet onmiddellijk stikken. Struisvogels zijn razendsnelle lopers en kunnen met hun krachtige poten dodelijke trappen uitdelen; ze hebben het zand dus helemaal niet nodig.

De mythe is waarschijnlijk ontstaan omdat struisvogels soms plat op de grond gaan liggen met hun nek gestrekt om onopvallend te blijven voor roofdieren. Van een afstandje lijkt het dan alsof hun kop verdwenen is. Ook graven ze kuilen in het zand voor hun eieren, waar ze regelmatig met hun kop in gaan om de eieren te draaien.

2. Vleermuizen zijn blind en zuigen bloed

Over vleermuizen bestaan de meeste misverstanden. Zo zijn ze absoluut niet blind; de meeste soorten kunnen zelfs prima zien. Ze gebruiken hun sonarsysteem (echolocatie) vooral om ’s nachts razendsnel insecten te vangen en obstakels te ontwijken, niet omdat ze niets zien.

Ook het beeld van de bloedzuigende vampiervleermuis is overdreven. De meeste van de 1200 soorten eten alleen fruit of insecten. Slechts drie soorten in Midden- en Zuid-Amerika drinken bloed van vogels of vee. Ze zuigen dit niet op, maar likken het bloed op uit een klein sneetje dat ze maken. In Europa komen deze soorten niet voor.

1. Lemmingen plegen massaal zelfmoord

Het verhaal dat lemmingen in grote groepen van een klif springen om een einde aan hun leven te maken, is een van de hardnekkigste mythen uit de natuurfilmgeschiedenis. Dit idee werd wereldberoemd door een Disney-natuurfilm uit 1958, waarbij de makers de diertjes nota bene zelf van een klif dreven voor de opnames.

In werkelijkheid plegen lemmingen geen zelfmoord. Het zijn migrerende dieren die bij voedseltekort in grote groepen op zoek gaan naar een nieuw leefgebied. Als ze daarbij een rivier of meer tegenkomen, proberen ze die zwemmend over te steken. Soms zijn de groepen zo groot of is de afstand zo ver dat vele diertjes door uitputting verdrinken, maar dat is een tragisch ongeluk, geen bewuste keuze.