Nederland wordt wereldwijd geroemd om zijn ondernemingsgeest en handelsdrift. Deze traditie is niet van gisteren; ze is diep geworteld in onze geschiedenis. Van de vroege scheepvaart tot het ambachtelijke meesterschap in kleine dorpen, sommige bedrijven hebben de woelige eeuwen glansrijk doorstaan.
In dit overzicht duiken we in de geschiedenis van de oudste ondernemingen die ons land rijk is. Het zijn bedrijven die oorlogen, crises en technologische revoluties hebben overleefd, vaak doordat ze van generatie op generatie werden overgedragen.
10. Timmerbedrijf Roozemond (1650)
In het Zeeuwse Stavenisse vinden we een van de meest indrukwekkende voorbeelden van een Nederlands familiebedrijf. Timmerbedrijf Roozemond begon rond 1650 als een bescheiden dorpstimmerbedrijf. Wat het verhaal echt bijzonder maakt, is dat de onderneming nog steeds in handen is van dezelfde familie. Inmiddels zwaait de tiende generatie er de scepter.
Het bedrijf herinnert ons eraan dat kleinschalig vakmanschap de basis vormt van onze economie. Terwijl grote multinationals komen en gaan, blijft een bedrijf als Roozemond een stabiel baken in de lokale gemeenschap.
9. Touwfabriek Langman (1638)
De wortels van de Nijkerkse touwfabriek Langman gaan terug tot 1638, al begon het verhaal niet direct onder deze naam. De familie Langman startte hun eigen touwslagerij halverwege de achttiende eeuw in Steenwijk. Pas veel later, aan het einde van de negentiende eeuw, nam Lebbert Langman de bestaande fabriek in Nijkerk over.
Sindsdien is het bedrijf onlosmakelijk verbonden met de familie. Het is fascinerend om te bedenken dat een ambacht als touwdraaien, dat essentieel was voor de oude zeilvaart, nog steeds springlevend is in een moderne fabriek.
8. Vopak (1616)
Koninklijke Vopak is een naam die je op de beursvloer tegenkomt, maar de oorsprong ligt al in 1616. Het bedrijf is een wereldspeler op het gebied van tankopslag voor vloeibare producten en gassen. Stel je voor: een onderneming die begon in de tijd van de VOC en nu terminals beheert in bijna dertig landen.
Vopak heeft zich door de eeuwen heen steeds opnieuw uitgevonden. Van de opslag van olie tot de overslag van moderne chemische producten; de schaal waarop dit bedrijf opereert is duizelingwekkend. Met een enorme bewaarcapaciteit verdeeld over tientallen terminals wereldwijd is het een onmisbare schakel in de wereldwijde energievoorziening.
7. Grolsch (1615)
“Vakmanschap is meesterschap”, de beroemde slogan van Grolsch, is geen loze kreet. De brouwerij werd in 1615 opgericht door Willem Neerfeldt in het stadje Groenlo, dat destijds bekendstond als “Grolle”. De naam Grolsch betekent dan ook simpelweg “uit Grolle”.
Hoewel de brouwerij inmiddels is verhuisd naar Enschede en onderdeel is van de internationale Asahi Group, is het karakter behouden gebleven. De iconische beugelfles is voor velen het symbool van deze brouwer die al ruim vier eeuwen de dorst van Nederland lest.
6. Lucas Bols (1575)
Lucas Bols is niet alleen de oudste stokerij van Nederland, maar claimt zelfs de titel van het oudste gedistilleerd merk ter wereld. Al sinds 1575 is dit bedrijf actief in de wereld van likeuren en jenevers. De familie Bols wist smaken te creëren die tot op de dag van vandaag wereldwijd in cocktailbars worden geschonken.
Het portfolio is indrukwekkend, met merken als Pisang Ambon en Galliano. Jaarlijks worden er miljoenen kisten geproduceerd. Het bedrijf combineert de Amsterdamse handelsgeest met een vakmanschap dat teruggaat tot de zestiende eeuw.
5. Koninklijke Tichelaar Makkum (1572)
In het Friese Makkum staat een bedrijf dat de harten van kunstliefhebbers sneller doet kloppen. Koninklijke Tichelaar begon ooit als een steenbakkerij, maar staat nu wereldwijd bekend om zijn traditionele, decoratieve aardewerk. De geschiedenis gaat officieel terug tot 1572, een jaartal dat werd bevestigd door een oude Spaanse landkaart.
Tichelaar is tegenwoordig het oudste Nederlandse familiebedrijf. Het heeft de titel “Koninklijk” al lang in bezit en vierde enkele decennia geleden groots zijn vierhonderdste verjaardag. De transitie van grove bouwmaterialen naar verfijnd keramiek toont de enorme aanpassingskracht van dit bedrijf.
4. Touwfabriek G. van der Lee (1545)
Oudewater is niet alleen de stad van de Heksenwaag, maar ook van Touwfabriek G. van der Lee. Gesticht in 1545 door Jan Pieterszoon van der Lee, was dit bedrijf eeuwenlang een familie-onderneming pur sang. De locatie was destijds een strategische keuze: de nationale vloot haalde hier hun ankertouwen en netten.
Hoewel het bedrijf tegenwoordig onderdeel is van de Hendrik Veder Group, ademt de historie nog door in de organisatie. Het is een tastbare herinnering aan de tijd dat Nederland de wereldzeeën domineerde en afhankelijk was van de kwaliteit van het touwwerk uit Oudewater.
3. ’t Goude Hooft (1423)
Midden in Den Haag, aan de Groenmarkt, staat ’t Goude Hooft. Al in 1423 werd er over deze taveerne geschreven. Het was vroeger dé plek waar ridders vergaderden en marktkramers hun dag afsloten met een goed glas bier. De herberg is in de loop der eeuwen talloze malen verbouwd en van eigenaar gewisseld.
Het is een van de weinige plekken waar je letterlijk kunt eten en drinken in de voetsporen van middeleeuwse edelen. Tegenwoordig is het een modern etablissement, maar de muren herbergen meer dan zeshonderd jaar aan verhalen en Haagse geschiedenis.
2. Hotel De Draak (1397)
Aan de Grote Markt in Bergen op Zoom vind je Hotel De Draak. Dit pand is officieel geregistreerd als rijksmonument en de geschiedenis als hotel gaat terug tot minimaal 1397. Wie de kelders bezoekt, kan de prachtige tongewelven uit de veertiende eeuw nog steeds bewonderen.
Zelfs een grote stadsbrand in 1397 kon het hotel niet definitief verwoesten; het werd simpelweg weer opgebouwd. De Draak heeft door de eeuwen heen talloze reizigers een veilig onderkomen geboden en is daarmee het oudste hotel van Nederland. Het is een levend monument waar gastvrijheid door de aderen stroomt.
1. Brand (1340)
De absolute nummer één van deze lijst is de Brand Bierbrouwerij in Wijlre. De geschiedenis van deze brouwer gaat terug tot 1340, toen er al melding werd gemaakt van een brouwer in de jaarrekeningen van een lokale rentmeester. Destijds heette de brouwerij nog “De Kroon”.
Pas in de jaren zeventig van de vorige eeuw kreeg het officieel de naam Brand, ter ere van de familie die het bedrijf groot maakte. Inmiddels is het bedrijf bekroond met de titel “Koninklijk”. Het is een indrukwekkende gedachte dat er in het Limburgse heuvelland al bijna zeven eeuwen onafgebroken bier wordt gebrouwen op dezelfde plek.
3 reacties
Als onder bedrijven ook gezondheidszorginstelling vallen, hoort op plek 4 het Psychiatrisch ziekenhuis Reinier van Arkel in ‘s-Hertogenbosch te staan.
Opgericht in 1442
Sinds 1618: Vier eeuwen papiergeschiedenis
De historie van Schut Papier voert terug naar de Gouden Eeuw. In die tijd ontwikkelde de samenleving zich voorspoedig. Op de Veluwe ontstonden tal van papierfabriekjes die gebruik maakten van het schone water en de waterkracht van de snelstromende beekjes.
1618: In Heelsum wordt papierfabriek ‘De Veentjes’ gesticht, een watermolen met papierfabriek.
1710: De fabriek wordt verkocht aan de familie Schut die zich richt op de productie van kwaliteitspapier.
1895: De fabriek brandt tot de grond toe af. Er wordt een nieuwe fabriek gebouwd waarbij met stoom gedreven machines de functie van de watermolen overnemen.
1977: De laatste telg van de familie Schut krijgt de leiding over de fabriek.
1982: De aandelen in de papierfabriek worden door de familie Schut overgedragen aan De Gelderse Papiergroep NV. Dit brengt meteen de productie met zich mee van het authentieke en wereldberoemde ‘Van Gelder Oud Hollands’: een serie gevergeerde brieven en enveloppen met schepranden, mét en zonder watermerk.
1998: Papierfabriek Schut B.V. wordt onderdeel van de Franse groep Exacompta Clairefontaine S.A. Binnen deze groep kan Schut Papier met een grote mate van zelfstandigheid ondernemen. Hiermee is de juiste basis gelegd voor een gezonde toekomst.
2013: Papierfabriek Schut krijgt een nieuw gezicht! De naam wordt veranderd in Schut Papier en de oude huisstijl is vervangen door een nieuwe, eigentijdse huisstijl. Het logo vertegenwoordigt de vier grootste productgroepen via de vier kleuren: geel voor kunstenaarspapier, groen voor business papers, oranje voor gekleurd papier en paars voor de technische en op maat gemaakte papiersoorten. De kwaliteit, het vakmanschap en de grote diversiteit aan productmogelijkheden zijn gelijk gebleven maar het is een nieuwe uitstraling die staat voor een bedrijf dat vooruitstrevend en continu in beweging is.
2018: Schut Papier viert haar 400e verjaardag
op de 1e plaats hoort ‘de drie gasthuizen’ uit Arnhem, die al sinds 1246 nonnen, weduwen, veteranen en weeskinderen een thuis bied