Top 10 Meest verwoestende tsunami’s

Tsunami’s hebben door de eeuwen heen enorme verwoestingen aangericht aan kustlijnen wereldwijd. Hoewel de beelden van recente rampen in Japan en de Indische Oceaan nog scherp in het geheugen staan, kent de geschiedenis vele momenten waarop de zee met verpletterende kracht het land overnam. De oorsprong van het woord ligt in Japan, waar tsu haven betekent en nami staat voor golf. Meestal is een onderzeese beving de boosdoener, maar ook vulkanen of landverschuivingen kunnen deze muren van water creëren.

In dit overzicht kijken we naar de tien meest dodelijke en verwoestende tsunami’s uit de geschiedenis van de mensheid.

10. Isebaai (Japan), 18 januari 1586

Japan is een land dat door zijn ligging op de kruising van tektonische platen zeer frequent het slachtoffer is geworden van tsunami’s. Op 18 januari 1586 werd de Isebaai in Midden-Japan zwaar getroffen. Volgens bewaard gebleven ooggetuigenverslagen overspoelde een golf van zes meter hoog de volledige kustlijn van de baai.

Wetenschappers hebben berekend dat een zware onderzeese aardbeving met een kracht van 8,2 op de schaal van Richter de oorzaak was. De schade bleef niet beperkt tot het water alleen. In de stad Nagahama, die noordelijker aan het Biwameer ligt, ontstond door de beving een enorme brand die bijna de helft van de stad in de as legde. Deze natuurramp in de Isebaai kostte uiteindelijk het leven aan ongeveer 8.000 mensen.

9. Riukiu-eilanden (Japan), 24 april 1771

De Riukiu-eilanden vormen een uitgestrekte keten van kleine Japanse eilandjes ten zuidwesten van de hoofdeilanden. De tsunami van 24 april 1771 sloeg hier genadeloos toe. De verwoesting bereikte een hoogtepunt op de eilanden Ishigaki en Miyako. De golven die Ishigaki troffen, waren naar schatting elf tot vijftien meter hoog.

Aan de basis van deze ramp lag een onderzeese aardbeving met een kracht van ongeveer 7,4. Hoewel de beving zelf minder krachtig leek dan andere in deze lijst, was de resulterende vloedgolf dodelijk voor de lokale bevolking. De tsunami heeft ongeveer 12.000 slachtoffers op zijn geweten en vaagde complete kustdorpen weg.

8. Noord-Chili, 13 augustus 1868

Nabij de kuststad Arica, in het huidige noorden van Chili, traden op 13 augustus 1868 twee zware onderzeese aardbevingen op. Deze scoorden een geschatte waarde van 8,5 op de schaal van Richter. De krachtige tsunami die volgde was merkbaar langs de kusten van bijna alle landen rondom de Stille Oceaan. Zelfs in het Australische Sydney registreerden getijmeters de invloed van de golf.

Op sommige locaties bereikten de golven een hoogte van wel 21 meter. De combinatie van de aardbevingen en de daaropvolgende watermassa resulteerde in ongeveer 25.000 doden. De materiële schade aan steden en dorpen langs de kustlijn van Chili en Peru was enorm en zou omgerekend naar hedendaagse valuta meer dan 250 miljoen euro bedragen.

7. Sanriku (Japan), 15 juni 1896

De tsunami van 15 juni 1896 ontstond door een beving met een kracht van 7,6 vlakbij de oostelijke kustlijn van de regio Sanriku, op het Japanse hoofdeiland Honshu. In de stad Shirahama merkten getuigen golven op met een verbijsterende hoogte van meer dan 38 meter. Dit zorgde voor een totale verwoesting van de kustinfrastructuur.

Op Japans grondgebied werden ongeveer 11.000 huizen volledig vernietigd en vielen er circa 22.000 doden. De impact bleef niet beperkt tot Japan; ook de oostelijke kust van China werd getroffen. Daar was de schade aan de landbouwgewassen enorm en vielen er nog eens 4.000 slachtoffers te betreuren.

6. Zuid-Japan, 28 oktober 1707

Op 28 oktober 1707 werden de kusten van de grote eilanden Kyushu, Shikoku en Honshu getroffen door een reeks vloedgolven die een hoogte van 25 meter bereikten. De oorzaak was de Hoei-aardbeving, die een kracht van 8,4 op de schaal van Richter had. Dit is een van de zwaarste bevingen uit de Japanse geschiedenis.

Binnen een tijdsbestek van een uur telden overlevers een dozijn verwoestende golven. Op veel plaatsen stroomde het water kilometers ver het binnenland in, waardoor vluchten bijna onmogelijk was. Ongeveer 30.000 huizen werden met de grond gelijkgemaakt en het dodental wordt eveneens op circa 30.000 geschat.

5. Enshunada-Zee (Japan), 20 september 1498

De oudste tsunami in dit overzicht stamt uit het einde van de vijftiende eeuw. Een onderzeese aardbeving met een geschatte kracht van minstens 8,3 in de Enshunada-Zee veroorzaakte op 20 september 1498 een enorme vloedgolf die de kusten van Midden-Japan overspoelde.

De kracht van het water was zo groot dat de topografie van het landschap erdoor veranderde. Een landengte die voorheen het Hamanameer scheidde van de open zee werd volledig weggeslagen, waardoor het meer een zoutwaterlagune werd. Historische bronnen uit die tijd spreken van ongeveer 31.000 slachtoffers.

4. Krakatau (Indonesië), 27 augustus 1883

De uitbarsting van de vulkaan Krakatau in 1883 is een van de meest gewelddadige vulkanische gebeurtenissen die ooit zijn vastgelegd. Tijdens de climax van de uitbarsting stortte een groot deel van de vulkaankegel in de oceaan, wat een gigantische waterverplaatsing veroorzaakte.

De resulterende tsunami produceerde golven met een hoogte tot 37 meter. De steden Anjer en Merak op het eiland Java werden compleet weggevaagd. De schokgolf in de oceaan was zelfs merkbaar tot in Bombay. In totaal kwamen 40.000 mensen om het leven. Hoewel de asregen en explosies ook slachtoffers maakten, werd het overgrote deel gedood door de allesverwoestende golven.

3. Lissabon (Portugal), 1 november 1755

Op de ochtend van Allerheiligen in 1755 werd Lissabon getroffen door een van de zwaarste bevingen uit de Europese geschiedenis. De beving in de Atlantische Oceaan veroorzaakte een tsunami die de westkust van Portugal en de zuidkust van Spanje en Marokko overspoelde. In Lissabon vluchtten mensen naar de haven om aan de instortende gebouwen en branden te ontsnappen, waar ze vervolgens werden verrast door een dertig meter hoge golf.

De impact was zelfs aan de andere kant van de oceaan merkbaar; op Barbados steeg het waterpeil anderhalve meter boven het normale niveau. Het totale aantal slachtoffers van de beving, de branden en de tsunami in de regio wordt geschat op 60.000. Deze ramp had een enorme invloed op de Europese filosofie en politiek van de achttiende eeuw.

2. Noordoost-Japan, 11 maart 2011

De tsunami van 11 maart 2011 staat bij velen nog scherp op het netvlies door de schokkende videobeelden. De beving voor de kust van Tohoku had een kracht van 9,0, een van de zwaarste ooit gemeten. De golven die volgden waren tussen de tien en vijftien meter hoog en sloegen over de enorme zeemuren die Japan ter bescherming had gebouwd.

Ruim 18.000 mensen lieten het leven en honderdduizenden raakten hun huis kwijt. De ramp kreeg een extra dimensie door de nucleaire crisis in de kerncentrale van Fukushima I.

De uitval van koelsystemen leidde tot explosies en radioactieve besmetting, waardoor een grote zone rondom de centrale onbewoonbaar werd. Tot op de dag van vandaag wordt er gewerkt aan de sanering van het gebied.

1. Sumatra (Indonesië), 26 december 2004

De tsunami van Tweede Kerstdag 2004 is de dodelijkste uit de opgetekende menselijke geschiedenis. Een beving met een kracht van 9,1 voor de kust van Sumatra zette een muur van water in beweging die zich met 900 kilometer per uur over de Indische Oceaan verspreidde. Omdat er destijds geen waarschuwingssysteem was in dit gebied, werden de bewoners van veertien landen volledig verrast.

In Indonesië, Thailand, Sri Lanka en India was de verwoesting onbeschrijflijk. De golven bereikten op sommige plaatsen een hoogte van 50 meter en spoelden tot wel vijf kilometer diep het land in. In totaal kwamen 230.000 mensen om het leven. Deze ramp leidde tot een wereldwijde hulpactie en de installatie van geavanceerde detectiesystemen om een dergelijke tragedie in de toekomst te voorkomen.