Waar de meeste mensen al een adrenalinepiek ervaren bij een ritje in een achtbaan, tart een selecte groep waaghalzen bewust de grenzen van de natuurkunde. Van ingenieuze filmstunts op grote hoogte tot levensgevaarlijke recordpogingen zonder vangnet: de geschiedenis telt een aantal huzarenstukjes waarbij één rekenfout of hapering fataal had kunnen zijn.
Van illusionisten en pioniers uit de vroege luchtvaart tot de sprong vanaf de rand van de ruimte: dit zijn de tien meest gewaagde en legendarische stunts ooit uitgevoerd.
10. De bungeejump uit GoldenEye (1995)
De openingsscène van de James Bond-film GoldenEye zette in 1995 een nieuwe standaard voor fysieke filmactie. Vanaf de 220 meter hoge Contra Dam (Verzasca-dam) bij het Zwitserse Locarno dook stuntman Wayne Michaels aan een elastisch koord kaarsrecht de diepte in. De sprong werd uitgevoerd vlak langs de betonnen damwand, waardoor de kleinste zijwaartse windvlaag hem tegen het massieve bouwwerk had kunnen slingeren.
Aan de sprong ging drie maanden voorbereiding vooraf door een team van twaalf ingenieurs, die met computermodellen berekenden hoe het elastiek zich gedroeg bij de enorme valversnelling. De sprong werd door regisseur Martin Campbell in één take vastgelegd en geldt nog altijd als de hoogste bungeejump ooit vertoond in een speelfilm.
9. Harry Houdini’s Chinese Water Torture Cell (1912)

Houdini debuteerde in 1912 in het Circus Busch in Berlijn met de Water Torture Cell, een stunt die hij zelf ‘de Ondersteboven’ noemde. Gehuld in een badpak werd de boeienkoning aan zijn enkels in een stalen frame geklemd, waarna hij met zijn hoofd naar beneden in een met water gevulde glazen kast van mahoniehout en nikkel werd neergelaten. Terwijl een assistent met een bijl paraat stond voor noodgevallen, trok de crew een gordijn voor de tank.
Binnen twee minuten wist Houdini zich steevast onder water te bevrijden. Na zijn overlijden in 1926 liet hij de installatie na aan zijn broer Hardeen. In 1995 raakte het originele mechanisme zwaar beschadigd bij een brand in het Houdini Historical Center in Canada; de gerestaureerde restanten werden in 2004 voor 361.000 dollar geveild aan illusionist David Copperfield.
8. Vleugelwandelen: Ormer Locklear (1919)

Als vlieginstructeur in het Amerikaanse leger ontdekte Ormer Locklear tijdens de Eerste Wereldoorlog dat hij mechanische mankementen aan zijn Curtiss JN-4 tweedekker kon verhelpen door tijdens de vlucht uit de cockpit te klauteren. Na de oorlog maakte hij van deze noodgreep een winstgevend spektakel in Hollywood. Zonder valscherm of veiligheidslijnen balanceerde hij over de houten vleugels en stapte hij in de lucht over van het ene vliegtuig naar het andere. Aan zijn roekeloze carrière kwam in augustus 1920 een tragisch einde: tijdens nachtelijke opnames voor de film The Skywayman vergat de grondploeg afgesproken schijnwerpers te doven, waardoor Locklear verblind raakte en met zijn toestel neerstortte.
7. De Rotterdam Slide van Jackie Chan (1998)
Jackie Chan staat erom bekend zijn filmstunts vrijwel altijd zelf uit te voeren, zonder gebruik te maken van digitale effecten of stuntkoppels. Een van zijn gevaarlijkste momenten filmde hij in Nederland voor de actiekomedie Who Am I? uit 1998. Op de top van het 91 meter hoge kantoorgebouw Willemswerf aan de Maas raakt zijn personage omsingeld door tegenstanders.
Chans vluchtroute bestond uit de karakteristieke schuine glazen zijgevel van het gebouw, die onder een hoek van 45 graden naar beneden loopt. Zonder vangnet gleed hij 21 verdiepingen over de gladde ruiten omlaag, waarbij hij pas op het laatste moment afremde door zijn voeten tegen de opstaande dakrand te klemmen.
De opnames vergden twee weken voorbereiding en meerdere pogingen om de juiste glijsnelheid te bepalen. De schuine wand van de Willemswerf groeide na de bioscooppremière uit tot een internationaal bedevaartsoord voor liefhebbers van vechtsport- en actiefilms.
6. Wolkenkrabbers zonder touw: Alain Robert
De Franse soloklimmer Alain Robert, bijgenaamd ‘de Franse Spiderman’, beklimt al sinds de jaren negentig de hoogste bouwwerken ter wereld. In tegenstelling tot reguliere bergbeklimmers gebruikt Robert bij zijn stadsklimmen vrijwel nooit touwen, klimgordels of veiligheidsnetten. Uitgerust met niet meer dan een zakje magnesiumpoeder en flexibele klimschoenen trotseerde hij onder meer de Sears Tower in Chicago, de Eiffeltoren in Parijs en de Petronas Twin Towers in Kuala Lumpur.
Omdat zijn beklimmingen doorgaans zonder toestemming plaatsvinden, staat de politie hem na afloop vrijwel altijd op het dak op te wachten met handboeien. Zijn meest prestigieuze prestatie leverde hij in maart 2011 in Dubai, toen hij in ruim zes uur tijd de 828 meter hoge Burj Khalifa bedwong, al dwongen de lokale autoriteiten hem voor die specifieke klim wel om veiligheidslijnen te dragen.
5. Wingsuit-landing zonder parachute: Gary Connery (2012)
Waar wingsuit-vliegers hun duikvlucht langs berghellingen traditioneel beëindigen met het openen van een parachute, besloot de Britse stuntman Gary Connery in mei 2012 het valscherm compleet achterwege te laten. Boven het Engelse Henley-on-Thames sprong hij op een hoogte van 730 meter uit een helikopter, gekleed in een speciaal ontworpen pak met vleugels tussen armen en benen.
Met een voorwaartse snelheid van circa 130 kilometer per uur en een verticale valsnelheid van 80 kilometer per uur naderde hij de grond. Zijn landingsbaan bestond uit een strook van 18.600 opgestapelde kartonnen dozen van honderd meter lang en vijftien meter breed. De constructie absorbeerde de klap feilloos; Connery stapte enkele minuten later zonder een schrammetje uit de verfrommelde dozen en werd de eerste mens die een wingsuitsprong zonder parachute overleefde.
4. 268 kilometer per uur op een fiets: Fred Rompelberg (1995)
Op 3 oktober 1995 vestigde de toen vijftigjarige Nederlandse wielrenner Fred Rompelberg een historisch wereldsnelheidsrecord op de zoutvlakte van Bonneville in Utah. Achter een speciaal gebouwde dragster voorzien van een metershoge windbreker trapte Rompelberg een reusachtig dubbel tandwiel aan, waarmee hij een geklokte snelheid van exact 268,831 kilometer per uur bereikte. Het kleinste stuurfoutje of contact met het voorste voertuig had hem bij die snelheid kunnen lanceren. Rompelbergs record bleef maar liefst 23 jaar onaangetast in de boeken staan, totdat de Amerikaanse Denise Mueller-Korenek op dezelfde zoutvlakte in 2018 een snelheid van 296,009 kilometer per uur noteerde.
3. Koorddansen tussen de Twin Towers: Philippe Petit (1974)
In de vroege ochtend van 7 augustus 1974 stapte de Franse koorddanser Philippe Petit op een staalkabel die clandestien was gespannen tussen de pas opgeleverde torens van het World Trade Center in New York. Zijn team had de voorgaande avond vermomd als bouwvakkers het dak betreden en met behulp van een pijl en boog een vislijn overgestoken, waarna een 200 kilo zware kabel op 411 meter hoogte werd verankerd.
Petit beperkte zich niet tot een simpele oversteek. Gedurende drie kwartier wandelde hij acht keer heen en weer over de 61 meter lange kabel, knielde halverwege voor het publiek op straat en ging zelfs languit op zijn rug liggen terwijl geschokte politieagenten hem vanaf de dakranden sommeerden eraf te komen. De aanklacht wegens huisvredebreuk werd later geseponeerd op voorwaarde dat hij een gratis voorstelling gaf voor kinderen in Central Park.
2. De Snake River Canyon-stoomraket: Evel Knievel (1974)
Motorlegende Evel Knievel hield aan zijn carrière een vermelding in het Guinness Book of Records over voor de meeste gebroken botten in een mensenleven (433 fracties). Zijn meest beruchte spektakelstuk vond plaats op 8 september 1974 bij de Snake River Canyon in Idaho. Omdat de Amerikaanse overheid weigerde hem toestemming te geven voor een sprong over de Grand Canyon, liet Knievel zijn oog vallen op deze 480 meter brede kloof.
Voor deze onderneming ruilde hij zijn vertrouwde Harley-Davidson in voor de Skycycle X-2, een raketvoertuig dat werd aangedreven door oververhitte stoom en werd ontworpen door voormalig Navy-raketingenieur Robert Truax. Vanaf een steile lanceerhelling schoot Knievel met honderden kilometers per uur het luchtruim in.
Vrijwel direct na de lancering ging het mis: door een mechanisch defect klapte de remparachute al bij het verlaten van de schans open. De tegenwind remde het toestel af, waardoor de raket niet de overkant haalde maar terug de kloof in dwarrelde. Knievel landde op de rotsen enkele meters van de rivier en kwam wonder boven wonder weg met lichte verwondingen.
1. Supersonische sprong uit de stratosfeer: Felix Baumgartner (2012)
Op 14 oktober 2012 schreef de Oostenrijkse parachutist Felix Baumgartner geschiedenis met het project Red Bull Stratos. Vanaf een basis in Roswell, New Mexico, steeg hij in een drukcapsule onder een reusachtige heliumballon op naar een hoogte van 38.969 meter. Gehuld in een speciaal drukpak stapte Baumgartner boven de stratosfeer op een smal opstapje, salueerde naar de aarde en sprong het luchtledige in.
Tijdens zijn vrije val bereikte Baumgartner een topsnelheid van 1.357,6 kilometer per uur (Mach 1,25). Daarmee werd hij de eerste mens die zonder motorische aandrijving de geluidsbarrière doorbrak. Na een hachelijk moment waarin hij met zestig omwentelingen per minuut om zijn as tolde, wist hij zijn lichaam te stabiliseren en opende hij na ruim vier minuten vrije val zijn parachute voor een zachte landing in de woestijn. Het evenement trok wereldwijd meer dan acht miljoen gelijktijdige livekijkers op YouTube.

Leuk hoor maar niet heus
Leuk dat Harry Houdini in de lijst voorkomt met zijn gevaarlijke stunts. Het was niet alleen maar goochelen wat hij bij zijn stunts deed. Bij sommige trucs liep hij ook echt gevaar. Al met al waren zijn goochelshows redelijk gevaarlijk. Uiteindelijk heeft een specifieke stunt ook geleid tot zijn dood. Een stunt is als professioneel goochelaar natuurlijk een ideale manier om snel bekendheid te vergaren bij een groot publiek. Wat veel mensen echter niet weten, is dat Houdini ook een gerespecteerd tafelgoochelaar was. Al met al was hij op alle vlakken een van de beste goochelaars die er ooit geleefd heeft. Uiteraard moet je dat natuurlijk wel in perspectief met zijn tijd zien.