Wat is de grootste dam ter wereld? Met een verbluffend vermogen van 22.500 megawatt en een betonnen damwand van ruim 2,3 kilometer lang is de Drieklovendam in China met afstand de grootste stuwdam ter wereld, gevolgd door de Baihetandam en de Itaipudam. Het temmen van machtige rivieren om gigantische stuwmeren te creëren en schone energie op te wekken behoort tot de meest ambitieuze staaltjes van menselijke ingenieurskunst.
De onderstaande ranglijst rangschikt de tien grootste operationele stuwdammen ter wereld op basis van hun maximale opwekkingsvermogen in megawatt (MW) en de schaal van het damcomplex. Hoewel zand- en aardedammen (zoals de Tarbela Dam in Pakistan en de Nederlandse Houtribdijk) qua puur constructievolume aan opgespoten materiaal groter kunnen zijn, zijn deze tien betonnen en hydro-elektrische reuzen de absolute zwaargewichten van de wereldwijde energievoorziening.
1. Drieklovendam (China) – 22.500 MW
De Drieklovendam (Three Gorges Dam) in de provincie Hubei is het onbetwiste koningsnummer van de civiele waterbouw. De massieve betonnen zwaartekrachtdam blokkeert de Yangtze, de langste rivier van Azië. De damwand is 2.335 meter lang, 185 meter hoog en bevat ruim 27,2 miljoen kubieke meter beton en 463.000 ton staal. Daarmee geldt het als het zwaarste enkelvoudige bouwwerk dat ooit op aarde is opgericht.
De centrale beschikt over 32 reusachtige hoofdturbines van elk 700 megawatt en twee kleinere generatoren, goed voor een duizelingwekkende totale capaciteit van 22.500 megawatt. Het bijbehorende stuwmeer strekt zich over meer dan 600 kilometer uit. De watermassa van 39,3 miljard kubieke meter die op 175 meter boven zeeniveau werd opgestuwd, verplaatste zoveel gewicht dat de rotatiesnelheid van de aarde volgens berekeningen van NASA meetbaar met 0,06 microseconden vertraagde.
2. Baihetandam (China) – 16.000 MW
De Baihetandam werd tussen 2021 en eind 2022 gefaseerd in gebruik genomen en is de op een na krachtigste stuwdam ter wereld. Het megaproject bevindt zich in de Jinsha-rivier (de bergachtige bovenloop van de Yangtze) op de grens van de provincies Sichuan en Yunnan. Het bouwwerk is ontworpen als een dubbelgekromde boogdam van 289 meter hoog (amper dertig meter lager dan de Eiffeltoren) met een kruinlengte van 709 meter.
De centrale herbergt zestien gigantische Francisturbines met een vermogen van maar liefst 1.000 megawatt per stuk. Deze turbines zijn de krachtigste waterkrachteenheden die ooit door de mens zijn ontworpen en gebouwd. De dam ligt in een seismisch uiterst actieve bergkloof en maakt gebruik van geavanceerd beton met temperatuurregeling om thermische scheuren tijdens het uitharden te voorkomen.
3. Itaipudam (Brazilië & Paraguay) – 14.000 MW
De Itaipudam overspant de rivier de Paraná op de grens van Brazilië en Paraguay. Tot de voltooiing van de Drieklovendam was dit decennialang de grootste energiecentrale ter wereld. De dam is bijna acht kilometer lang (7.919 meter) en bereikt een hoogte van 196 meter, het equivalent van een wolkenkrabber van 65 verdiepingen.
Het complex telt twintig generatoren van elk 700 megawatt. Een bijzonder detail is dat Brazilië een netfrequentie van 60 Hz gebruikt en Paraguay 50 Hz: tien turbines draaien op 50 Hz en tien op 60 Hz. Paraguay verbruikt slechts een klein deel van zijn aandeel en exporteert het overschot naar buurland Brazilië. Dankzij het constante, hoge debiet van de Paraná verbrak Itaipu geregeld mondiale jaarrecords door meer dan 103 miljard kilowattuur aan elektriciteit in één enkel kalenderjaar op te wekken.
4. Xiluodudam (China) – 13.860 MW
De Xiluodudam ligt eveneens in de ruige bergvalleien van de Jinsha-rivier in het zuidwesten van China en werd in 2014 voltooid. Met een hoogte van 285,5 meter en een booglengte van bijna zevenhonderd meter behoort deze betonnen boogdam tot de hoogste damconstructies op aarde.
In twee reusachtige ondergrondse machinehallen die in de rotswanden van de kloof zijn uitgehouwen, staan achttien turbines van elk 770 megawatt opgesteld. Naast de productie van enorme hoeveelheden stroom voor de geïndustrialiseerde oostkust van China fungeert Xiluodu als sedimentvanger: de dam houdt miljoenen tonnen slib tegen, waardoor de stroomafwaarts gelegen stuwmeren van de Drieklovendam veel minder snel verzanden.
5. Belo Monte Dam (Brazilië) – 11.233 MW
De Belo Monte-dam ligt in de Xingu-rivier, een grote zijrivier van het Amazonebekken in de Braziliaanse deelstaat Pará. Met een opgesteld vermogen van ruim 11.200 megawatt is dit de grootste waterkrachtcentrale die volledig op Braziliaans grondgebied ligt. Het complex bestaat uit meerdere aarden en betonnen dammen en gigantische kanalen die water omleiden naar de hoofdturbines.
Het project werd internationaal zwaar bekritiseerd door milieuorganisaties en inheemse gemeenschappen vanwege de gedwongen verhuizing van duizenden bewoners en de aantasting van kwetsbare ecosystemen in het regenwoud. Om de omvang van het stuwmeer te beperken, functioneert de centrale grotendeels als een doorstroomwaterkrachtcentrale, wat betekent dat de energieproductie in het droge seizoen flink terugvalt.
6. Guri Dam (Venezuela) – 10.235 MW
De Guri Dam (officieel de Simón Bolívar-waterkrachtcentrale) ligt in de rivier de Caroní in het oosten van Venezuela. De dam is ruim 7,4 kilometer lang en 162 meter hoog. Het achterliggende Guri-meer beslaat een oppervlakte van circa 4.250 vierkante kilometer en is daarmee een van de grootste kunstmatige waterreservoirs van Zuid-Amerika.
De centrale wekt met haar twintig krachtige generatoren ruim zeventig procent van alle elektriciteit in Venezuela op. Deze extreme afhankelijkheid van één enkele stuwdam brengt grote risico’s met zich mee: tijdens periodes van aanhoudende droogte (zoals bij het natuurverschijnsel El Niño) daalt het waterpeil zo ver dat hele landsdelen te maken krijgen met stroomrantsoenering en langdurige black-outs.
7. Wudongdedam (China) – 10.200 MW
De Wudongdedam werd in juni 2021 volledig operationeel en vormt de vierde Chinese megadam in de top tien. De dam is gebouwd in een uitzonderlijk smalle kloof van de Jinsha-rivier en geldt als een van de meest ranke boogdammen ter wereld: met een hoogte van 240 meter is de constructie aan de basis slechts 51 meter dik en bij de kruin amper 12 meter.
De twaalf generatoren leveren elk 850 megawatt aan het elektriciteitsnetwerk. Door gebruik te maken van geavanceerde sensoren en koelsystemen tijdens het storten van het beton wordt Wudongde door ingenieurs gezien als een van de technologisch meest perfect afgewerkte boogdammen ter wereld, vrij van structurele microscheuren.
8. Tucuruí Dam (Brazilië) – 8.370 MW
De Tucuruí Dam ligt in de Tocantins-rivier in de noordelijke Braziliaanse staat Pará. Met een totale lengte van meer dan 12,5 kilometer (inclusief zware aarden zijdammen) en een hoogte van 78 meter vormt het complex een reusachtige barrière die een stuwmeer van bijna drieduizend vierkante kilometer vasthoudt.
De centrale werd tussen de jaren zeventig en de vroege jaren 2000 in twee fasen gebouwd. De belangrijkste aanleiding voor de bouw was het leveren van goedkope, massale elektriciteit aan de energie-intensieve bauxietmijnen en aluminiumsmelters in het Amazonegebied, evenals de stroomvoorziening van de metropool Belém.
9. Grand Coulee Dam (Verenigde Staten) – 6.809 MW
De Grand Coulee Dam ligt in de Columbia River in de staat Washington en is de grootste elektriciteitscentrale van de Verenigde Staten en heel Noord-Amerika. De betonnen zwaartekrachtdam is 168 meter hoog en strekt zich uit over een lengte van bijna 1,6 kilometer.
De dam werd gebouwd tussen 1933 en 1942 als onderdeel van de New Deal en werd in de jaren zeventig fors uitgebreid met een derde krachtcentrale. Tijdens de Tweede Wereldoorlog speelde Grand Coulee een beslissende historische rol: de massale elektriciteitsproductie voedde de aluminiumfabrieken voor geallieerde oorlogsvliegtuigen en leverde de stroom voor de geheime plutoniumproductie van het Manhattan Project in Hanford.
10. Sajano-Sjoesjenskaja Dam (Rusland) – 6.400 MW
De hekkensluiter van de wereldwijde top tien is de Sajano-Sjoesjenskaja Dam in de rivier de Jenisej in het zuiden van Siberië. Deze boog-zwaartekrachtdam van 242 meter hoog en ruim een kilometer lang is het kroonjuweel van de Russische waterbouwkunde en de grootste elektriciteitscentrale van de Russische Federatie.
De dam wekt met tien krachtige turbines stroom op voor de reusachtige aluminiumsmelters van Rusal in Siberië. In augustus 2009 werd de centrale getroffen door een van de zwaarste industriële rampen uit de Russische geschiedenis toen een turbine bezweek en de machinehal onder water zette, wat aan 75 werknemers het leven kostte. Na een grootschalige wederopbouw van meerdere jaren is het complex volledig gemoderniseerd en weer op volle capaciteit operationeel.
2 reacties
De Afsluitdijk dan? Dat is ook een dam
De afsluitdijk is heel lang (32.5 km), maar het volume van de afsluitdijk (of eigenlijk dus afsluitdam) is minder groot dan de andere dammen in de ze lijst. zie: https://en.wikipedia.org/wiki/List_of_largest_dams