Servië telt ruim 6,6 miljoen inwoners, met een sterke concentratie rond de hoofdstad Belgrado en de Donauvlakte in het noorden. Verspreid over het land liggen ook regionale centra met een eigen geschiedenis, van middeleeuwse vorstenzetels tot multiculturele grenssteden. Dit zijn de tien grootste.
1. Belgrado: 1.197.114 inwoners
Belgrado is met afstand de grootste stad van Servië. De stad ligt op het punt waar de rivieren Sava en Donau samenkomen. De naam betekent letterlijk “witte stad”, een verwijzing naar de kalkstenen muren van het fort Kalemegdan dat al eeuwenlang boven de rivieren uittorent.
Als een van de oudste continu bewoonde steden van Europa veranderde Belgrado door de eeuwen heen tientallen keren van heerser, van Romeinen tot Ottomanen en Oostenrijkers. Die woelige geschiedenis geeft de stad vandaag een rauwe, energieke sfeer, met een nachtleven dat internationaal bekendstaat om de drijvende clubs, splavovi genaamd, langs de rivieroevers.
2. Novi Sad: 325.511 inwoners
Novi Sad telt ruim 325.000 inwoners in het aaneengesloten stedelijk gebied. De stad geldt als culturele hoofdstad van de noordelijke provincie Vojvodina. Het fort Petrovaradin, hoog boven de Donau, biedt een van de beste uitzichten van heel Servië en vormt het decor van het jaarlijkse muziekfestival EXIT.
In 2022 was Novi Sad Culturele Hoofdstad van Europa, wat een golf van renovaties opleverde in het historische centrum. De stad combineert die culturele reputatie met een sterke economische rol als financieel centrum van de vruchtbare Vojvodina-regio.
3. Niš: 246.800 inwoners
Niš telt ruim 246.000 inwoners. De stad behoort tot de oudste steden van de Balkan, met wortels die teruggaan tot de Romeinse nederzetting Naissus. Keizer Constantijn de Grote, die het christendom tot officiële religie van het Romeinse Rijk maakte, werd hier geboren.
De Schedeltoren, opgetrokken door Ottomaanse troepen uit de schedels van gesneuvelde Servische opstandelingen, geldt als een van de meest aangrijpende monumenten van het land. Die grimmige geschiedenis staat in schril contrast met het levendige studentenleven dat de stad vandaag kenmerkt.
4. Kragujevac: 169.000 inwoners
Kragujevac telt ruim 169.000 inwoners. De stad was in de negentiende eeuw kortstondig hoofdstad van het prille Servische vorstendom. Hier werd in 1835 ook de eerste Servische grondwet aangenomen, wat de stad een blijvende symbolische status gaf.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog vond in Kragujevac een van de grootste massa-executies van bezet Europa plaats, herdacht in het herdenkingspark Šumarice. Later groeide de stad uit tot het centrum van de Joegoslavische auto-industrie, met de Zastava-fabriek die decennialang de Yugo produceerde.
5. Subotica: 105.681 inwoners
Subotica telt ruim 105.000 inwoners. De stad ligt vlak bij de grens met Hongarije, wat haar een sterke Hongaarse minderheid en een uitgesproken centraal-Europese uitstraling gaf. De art-nouveau-architectuur van het stadhuis en de synagoge behoort tot de fraaiste van heel Zuidoost-Europa.
Vlak buiten de stad ligt het meer Palić, al sinds de negentiende eeuw een populaire zomerbestemming voor inwoners van de regio. Die combinatie van architecturale pracht en nabijgelegen natuur maakt Subotica tot een van de meest onderschatte steden van Servië.
6. Pančevo: 73.401 inwoners
Pančevo telt ruim 73.000 inwoners. De stad ligt op nog geen vijftien kilometer van Belgrado, aan de samenvloeiing van de Donau en de Tamiš. De stad geldt als geboorteplaats van wetenschapper Mihajlo Pupin, die later in de Verenigde Staten baanbrekend werk verrichtte op het gebied van telecommunicatie.
Als industrieel centrum draait de economie van Pančevo grotendeels om een grote olieraffinaderij en chemische fabrieken. Die zware industrie zorgde in 1999 voor internationale aandacht, toen NAVO-bombardementen de fabrieksterreinen zwaar beschadigden.
7. Novi Pazar: 71.462 inwoners
Novi Pazar telt ruim 71.000 inwoners. De stad geldt als het culturele centrum van de Bosniakse gemeenschap in Servië en van de bredere Sandžak-regio. De Altun-Alem-moskee, een van de oudste van de Balkan, staat symbool voor de overwegend islamitische identiteit van de stad.
Tegelijkertijd liggen in de directe omgeving belangrijke Servisch-orthodoxe heiligdommen, waaronder het door UNESCO beschermde middeleeuwse fort Stari Ras. Die religieuze en etnische diversiteit maakt Novi Pazar tot een van de meest kleurrijke steden van Zuidwest-Servië.
8. Čačak: 69.598 inwoners
Čačak telt ruim 69.000 inwoners. De stad ligt in de vallei van de West-Morava, omringd door de heuvels van Šumadija. Niet ver van de stad ligt de kloof van Ovčar-Kablar, waar meer dan dertig kloosters sinds de veertiende eeuw de bijnaam “Servische berg Athos” verdienden.
Dankzij de centrale ligging fungeert Čačak als belangrijk verkeersknooppunt van West-Servië, met wegen die de stad verbinden met zowel Belgrado als de bergachtige regio’s verderop. Die verkeersfunctie blijft de economische ruggengraat van de stad vormen.
9. Kruševac: 68.119 inwoners
Kruševac telt ruim 68.000 inwoners. De stad werd in 1371 gesticht door vorst Lazar, die de stad tot zetel van zijn rijk maakte. Vanuit Kruševac vertrok het Servische leger in 1389 naar de beroemde Slag bij Kosovo Polje, een van de meest beladen gebeurtenissen uit de Servische geschiedenis.
De Lazarica-kerk, gebouwd in de kenmerkende Morava-bouwstijl, herinnert nog altijd aan die middeleeuwse bloeiperiode. Vandaag draait de lokale economie vooral om industrie, met bedrijven als Cooper Tire die er een vestiging hebben.
10. Zrenjanin: 67.129 inwoners
Zrenjanin sluit de lijst af met ruim 67.000 inwoners. De stad droeg in het verleden namen als Veliki Bečkerek en Petrovgrad, voordat de huidige naam in 1946 werd ingevoerd. Zrenjanin ligt midden in de vruchtbare vlaktes van Vojvodina, wat de stad tot een belangrijk landbouwcentrum maakte.
De negentiende-eeuwse architectuur uit de Oostenrijks-Hongaarse periode bepaalt nog altijd het karakter van het centrum, met statige gebouwen rond het hoofdplein. Die historische gelaagdheid, van Habsburgse tot Joegoslavische invloeden, typeert de bredere Banat-regio waar Zrenjanin deel van uitmaakt.
Van de rivieroevers van Belgrado tot de kloosters bij Čačak: deze tien steden laten zien hoe Servië op het kruispunt van culturen en rijken ligt. Van Ottomaanse tot Habsburgse invloeden, elke stad droeg op eigen wijze bij aan het complexe verleden van het land.
