Na het uitsterven van de dinosauriërs namen zoogdieren de wereld over – en sommige werden kolossaal. Van hoornloze neushoorns zo groot als huizen tot luiaards met de omvang van olifanten: dit zijn de grootste zoogdieren die ooit op aarde hebben rondgelopen.
1. Paraceratherium – De hoornloze neurshoorn (15-20 ton)
Het grootste landzoogdier aller tijden was een neushoorn zonder hoorn. Paraceratherium leefde 34 tot 23 miljoen jaar geleden in Azië en werd zo’n 4,8 meter hoog aan de schouder en 7,4 meter lang. Met een gewicht tot 20 ton woog dit beest evenveel als vijf volwassen olifanten.
Dankzij zijn lange nek kon hij als een giraf bladeren van hoge bomen eten. De ontwerpers van Star Wars baseerden de AT-AT-walkers op zijn lichaamsbouw. Fossielen zijn gevonden van de Balkan tot China.
2. Palaeoloxodon namadicus (22 ton)
Deze Aziatische olifant uit het Pleistoceen was mogelijk nog zwaarder dan Paraceratherium, met schattingen tot 22 ton en een schouderhoogte van 5,2 meter. Deze prehistorische olifant had enorme, rechte slagtanden en leefde tot zo’n 50.000 jaar geleden – lang genoeg om vroege mensen te hebben ontmoet.
Eén enkel dijbeenfossiel uit India suggereert dat sommige exemplaren nog groter werden, al zijn wetenschappers voorzichtig met deze schattingen.
3. Europese mastodont (16+ ton)
Deze Europese mastodon (“Mammut” borsoni) uit het Plioceen was een van de zwaarste olifantachtigen ooit, met schattingen tot 16 ton of meer. Hij had enorme, gekromde slagtanden en leefde in de bossen van Europa.
Mastodons waren geen mammoeten – ze behoorden tot een andere familie met andere tanden, aangepast aan het eten van bladeren in plaats van gras. De naam ‘Mammut’ is verwarrend, maar mastodons waren geen mammoeten.
4. Steppemammoet – De grootste mammoet (14,3 ton)
Vergeet de wolharige mammoet – zijn voorvader de steppemammoet (Mammuthus trogontherii) was veel groter. De grootste bekende exemplaren bereikten 4,5 meter schouderhoogte en wogen 14 ton.
Deze behaarde reus evolueerde 1,7 miljoen jaar geleden in Oost-Azië en was de voorouder van zowel de wolharige als de Columbiaanse mammoet. Een exemplaar gevonden in Duitsland had een opperarmbot van 1,46 meter – bijna zo lang als een mens.
5. Amerikaanse mammoet (12,5 ton)
De Amerikaanse mammoet domineerde Amerika van Canada tot Costa Rica. Met 4 meter schouderhoogte en een gewicht tot 12,5 ton was hij groter dan zijn wolharige neef. Zijn slagtanden konden 5 meter lang worden.
DNA-onderzoek uit 2021 onthulde dat de Amerikaanse mammoet eigenlijk een hybride was: half wolharige mammoet, half een oudere mammoetsoort die als eerste Amerika koloniseerde. Ze stierven uit zo’n 11.000 jaar geleden.
6. Wolharige mammoet – De bekendste reus (6-8 ton)
Thomas Quine/flickr/CC BY 2.0
De wolharige mammoet (Mammuthus primigenius) is het beroemdste prehistorische zoogdier, vooral dankzij bevroren exemplaren met intact haar en vlees. Met 3-3,5 meter schouderhoogte en 6-8 ton was hij vergelijkbaar met moderne Afrikaanse olifanten. De laatste wolharige mammoeten stierven pas 4.000 jaar geleden uit op het Russische Wrangel-eiland – terwijl de Egyptenaren al piramides bouwden.
7. Elasmotherium – De Siberische eenhoorn (5 ton)
De ‘Siberische eenhoorn’ was een reusachtige neushoorn met een hoorn van meer dan een meter lang. Elasmotherium sibiricum werd 4,5 meter lang, 2 meter hoog en woog tot 5 ton – twee keer zo zwaar als moderne neushoorns.
Verrassend genoeg leefde hij tot 39.000 jaar geleden, wat betekent dat moderne mensen hem hebben gezien. Sommige onderzoekers speculeren dat Elasmotherium de oorsprong is van eenhoornlegenden.
8. Megatherium – De reuzachige luiaard (4 ton)
Stel je voor: een luiaard zo groot als een olifant. Megatherium americanum kon 6 meter lang worden en woog tot 4 ton. In tegenstelling tot hun kleine boomklimmende verwanten leefden deze grondluiaards op de pampa’s van Zuid-Amerika. Ze konden op hun achterpoten staan om bladeren te bereiken – het grootste tweevoetige zoogdier ooit.
Charles Darwin ontdekte fossielen in Argentinië in de jaren 1830. Ze stierven pas 11.000 jaar geleden uit, waarschijnlijk door menselijke jacht.
9. Josephoartigasia monesi – Een reuzenknaagdier (1 ton)
Een knaagdier zo groot als een stier? Het bestond. Josephoartigasia monesi leefde 4 tot 2 miljoen jaar geleden in Uruguay en woog tot 1.000 kilo – ruim 15 keer zoveel als zijn verre neef de capibara, het grootste levende knaagdier. Zijn schedel was 53 centimeter lang, vergelijkbaar met een koeienschedel. De snijtanden waren groot genoeg om als verdediging tegen sabeltandkatten te dienen.
10. Andrewsarchus – De grootste landroofdier? (tot 1.000 kg?)
Andrewsarchus mongoliensis is mogelijk het grootste landroofdier ooit. Probleem is dat er slechts één schedel is gevonden, dus de schattingen variëren enorm. Die schedel meet 83 centimeter, groter dan die van welke beer of leeuw dan ook. Het beest leefde 48-38 miljoen jaar geleden in Mongolië.
Ondanks zijn reputatie als vleesetende machine was Andrewsarchus waarschijnlijk een allesetend aaseter, meer verwant aan nijlpaarden en walvissen dan aan roofdieren.
