10 Fascinerende weetjes over de planeet Mars

Denken aan de ruimte en andere planeten geeft ons vaak een gevoel van verwondering. Het laat ons zien hoe klein en nietig de aarde eigenlijk is. Toch wint de nieuwsgierigheid het meestal van de angst, want we willen alles weten over onze buren in het zonnestelsel.

Mars kennen we natuurlijk allemaal als de rode planeet. Hoewel hij vanaf een afstandje dieprood lijkt, heeft het oppervlak in het echt meer weg van een okerachtige kleur. Als vierde planeet vanaf de zon bevindt Mars zich tussen onze aarde en de reus Jupiter.

Met een diameter van 6794 kilometer is Mars een stuk compacter dan de aarde. Maar laat je niet misleiden door zijn formaat; deze planeet verbergt een aantal van de meest spectaculaire geheimen van ons zonnestelsel. Hier zijn de meest fascinerende feiten op een rij.

1. Mars is vernoemd naar de Romeinse god van de oorlog

Omdat Mars aan de hemel een rode gloed heeft, werd de planeet al vroeg geassocieerd met bloed en strijd. De oude Grieken noemden hem daarom Ares, naar hun god van de oorlog. De Romeinen namen dit over en gaven hem de naam Mars, zoals wij hem nu nog steeds noemen.

In andere culturen stond de kleur ook centraal. Chinese astronomen noemden de planeet de vuurster, terwijl Egyptische priesters spraken over de rode. Het is fascinerend hoe een kleur zo’n diepe indruk heeft gemaakt op de mensheid.

2. Mars werd al in de oudheid geobserveerd

Hoewel de planeet miljoenen kilometers van ons vandaan staat, wisten de oude Egyptenaren hem al te vinden. Ze rapporteerden Mars als een dwalend object in de nachtelijke hemel. Al in 1534 voor Christus was men zelfs op de hoogte van de bijzondere retrograde beweging van de planeet.

In 1610 was het Galileo Galilei die als eerste een telescoop op Mars richtte. Kort daarna ontdekten astronomen de ijskappen op de polen en hoe lang een dag op Mars duurt. Sinds de jaren zestig sturen we robots naar het oppervlak, waarvan de Curiosity Rover een van de beroemdste pioniers is.

3. Mars heeft twee manen

Anders dan onze aarde heeft Mars twee manen: Phobos en Deimos. Ze zien er echter heel anders uit dan onze ronde maan. Ze zijn klein, hebben een onregelmatige vorm en lijken meer op uit de kluiten gewassen aardappels.

De namen komen uit de Griekse mythologie en staan voor angst en terreur. Wetenschappers denken dat Phobos over 30 tot 50 miljoen jaar uit elkaar zal vallen of op de planeet zal botsen. Dit komt door de sterke getijdekrachten van Mars die de maan steeds dichterbij trekken.

4. Een dag van 24 uur, maar een jaar van 687 dagen

Mars vertoont veel overeenkomsten met de aarde. Een dag duurt er ongeveer 24 uur en 39 minuten, en door de schuine stand van de planeet zijn er vier seizoenen. Maar omdat Mars een grotere baan om de zon beschrijft, duurt een jaar er bijna twee keer zo lang: 687 aardse dagen.

Dit betekent dat de seizoenen op Mars ook twee keer zo lang duren. De temperaturen zijn er echter een stuk extremer. In de winter kan het kwik dalen tot −130 graden Celsius. In de zomer kan het rond de evenaar echter een aangename 20 graden worden, bijna zoals op een Hollandse zomerdag.

5. Het kost acht maanden om naar Mars te reizen

We praten vaak over missies naar Mars, maar de reis zelf is een enorme onderneming. Het duurt gemiddeld acht maanden voordat een ruimtevaartuig de planeet bereikt. Dat is langer dan de meeste astronauten in het internationale ruimtestation ISS verblijven.

Reizen naar Mars is het meest efficiënt wanneer de planeten het dichtst bij elkaar staan. In 2003 bedroeg die afstand slechts 56 miljoen kilometer. Wetenschappers werken constant aan nieuwe technieken om deze reistijd in de toekomst te verkorten.

6. De grootste stofstormen in het zonnestelsel

Wanneer Mars het dichtst bij de zon staat, kunnen er gigantische stofstormen ontstaan. Deze stormen kunnen maandenlang aanhouden en soms zelfs de gehele planeet in een dikke laag stof hullen. De hitte van de zon wordt dan geabsorbeerd door de stofwolken, waardoor de temperatuur op de planeet stijgt.

Voor onze verkenningswagens zijn deze stormen gevaarlijk. Niet omdat ze omver worden geblazen, maar omdat het fijne stof de zonnepanelen bedekt. Zonder zonlicht kunnen de rovers hun batterijen niet opladen, wat het einde van een missie kan betekenen.

7. Stukken van Mars zijn op aarde geland

Het klinkt als sciencefiction, maar het is echt waar: we hebben stukjes Mars op aarde. Door inslagen van grote asteroïden op Mars zijn er in het verleden brokstukken de ruimte in geslingerd. Vanwege de lage zwaartekracht konden deze stenen ontsnappen en na een lange reis op aarde inslaan als meteorieten.

Deze meteorieten zijn voor wetenschappers goud waard. Ze stellen ons in staat om de samenstelling van de planeet te bestuderen in een laboratorium, zonder dat we daar een dure sonde voor hoeven te sturen. Het is een uniek kijkje in de geschiedenis van onze buurman.

8. De grootste berg van het zonnestelsel

Op Mars staat een vulkaan die alles op aarde in de schaduw stelt: Olympus Mons. Met een hoogte van 25 kilometer is hij bijna drie keer zo hoog als de Mount Everest. De berg heeft een diameter van ongeveer 600 kilometer, wat vergelijkbaar is met de grootte van een land als Frankrijk.

Olympus Mons is een schildvulkaan, wat betekent dat hij erg breed en relatief vlak is. Hij is geologisch gezien nog vrij jong, wat aangeeft dat Mars in een ver verleden zeer actieve vulkanische periodes heeft gekend.

9. Mars had ooit een enorme oceaan

Recent onderzoek heeft aangetoond dat Mars miljarden jaren geleden een natte en warme wereld was. Er zijn aanwijzingen dat er een oceaan was die op sommige plekken wel 1,5 kilometer diep was. Deze bevatte waarschijnlijk meer water dan de Arctische Oceaan op aarde.

Dit vergroot de kans dat er in een ver verleden leven is geweest op de planeet. Tegenwoordig is bijna al dat water verdwenen; er is nog maar 13% over, en dat zit grotendeels bevroren in de ijskappen aan de polen.

10. Er stroomt nog steeds water op Mars

Hoewel Mars nu een droge woestijn lijkt, is er bewijs gevonden dat er in de zomermaanden nog steeds vloeibaar water kan voorkomen. Dit zijn vaak zoute stromen die langs kraterwanden naar beneden sijpelen.

Dit vloeibare water is de heilige graal voor astronomen, omdat water de belangrijkste voorwaarde is voor leven. De zoektocht naar microscopisch leven op de rode planeet is dan ook nog lang niet voorbij en blijft de wetenschap elke dag bezighouden.