Top 10 Woorden die vernoemd zijn naar mensen

Hoewel je de onderstaande woorden vast niet dagelijks gebruikt, maken ze een essentieel deel uit van onze vocabulaire. Als je weet dat deze woorden stuk voor stuk zijn vernoemd naar echte mensen — ook wel eponiemen genoemd — zul je ze waarschijnlijk met meer aandacht uitspreken. Het heeft de betreffende personen in elk geval eeuwige roem opgeleverd.

Ik heb de feiten in deze lijst voor je gecontroleerd. Sommige verhalen zijn door de jaren heen wat aangedikt, dus hieronder lees je de historisch correcte versies.

10. Boycot – Charles Boycott

Halverwege de negentiende eeuw was het in Ierland gebruikelijk dat boeren grote sommen pachtgeld moesten afstaan aan landeigenaren. Om dit geld te innen, stelde de graaf van Erne rentmeesters aan. Charles Boycott was een van hen.

In 1880 weigerde de lokale bevolking echter de hoge pacht nog langer te betalen. In plaats van geweld te gebruiken, besloten ze hem simpelweg te negeren. Niemand sprak meer met hem, de post werd niet bezorgd en arbeiders weigerden op zijn land te werken. Deze succesvolle vorm van sociaal isolement werd wereldberoemd onder de naam “boycot”.

9. Chauvinisme – Nicolas Chauvin

Het zal je maar gebeuren: je dient trouw in het leger van Napoleon, raakt maar liefst 17 keer gewond en wordt uiteindelijk afgescheept met een klein pensioentje en een eresabel. Dit overkwam de Franse soldaat Nicolas Chauvin.

Ondanks zijn verminkingen en armoede bleef Chauvin een blinde verering voor Napoleon houden. Zijn overdreven patriotisme werd zo berucht dat hij een symbool werd voor dweepzucht. Hoewel historici tegenwoordig betwijfelen of Nicolas Chauvin echt heeft bestaan of een fictief personage uit het theater was, staat het woord “chauvinisme” sindsdien voor een overdreven vorm van vaderlandsliefde.

8. Decibel – Alexander Graham Bell

De naam Alexander Graham Bell doet bij iedereen wel een belletje rinkelen. Aan deze Schotse uitvinder hebben we de eerste praktische telefoon te danken. Hij wijdde zijn leven aan het onderzoek naar geluid en spraak, mede doordat zijn moeder en vrouw beiden doof waren.

De eenheid voor geluidsintensiteit werd daarom naar hem vernoemd: de “bel”. Omdat een bel een vrij grote eenheid is, gebruiken we in de praktijk bijna altijd de “decibel”, wat staat voor een tiende van een bel. Zo blijft de naam van deze wetenschapper doorklinken in elke meting van geluidssterkte.

7. Saxofoon – Adolphe Sax

Antoine-Joseph “Adolphe” Sax werd geboren in een Brusselse familie van instrumentenbouwers. Hij was een briljant technicus en muzikant die voortdurend zocht naar nieuwe klanken. In de jaren 40 van de negentiende eeuw vond hij een instrument uit dat de kracht van koperblazers combineerde met de behendigheid van houtblazers: de “saxofoon”.

Sax was echter doodsbang dat concurrenten zijn ontwerp zouden stelen. Hij hield het instrument daarom lange tijd geheim en liet het tijdens vroege demonstraties zelfs achter een gordijn bespelen. Pas nadat hij het patent officieel in handen had, mocht de wereld de saxofoon in al zijn glorie zien.

6. Nicotine – Jean Nicot

Jean Nicot was een Franse ambassadeur in Portugal in de zestiende eeuw. Tijdens zijn verblijf in Lissabon maakte hij kennis met de tabaksplant. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, was hij geen rijke tabakshandelaar voor verslaafden; hij was een geleerde die geloofde in de medicinale krachten van de plant.

Hij stuurde tabakszaden naar de Franse koningin Catharina de’ Medici om haar te genezen van haar hevige migraine. Het poeder werkte en tabak werd een rage aan het hof. Toen wetenschappers later de verslavende stof in de plant ontdekten, noemden ze deze naar hem: “nicotine”.

5. Sadisme – Markies de Sade

De term “sadisme” vindt zijn oorsprong bij de Franse aristocraat Donatien Alphonse François de Sade, beter bekend als de Markies de Sade. Hij leidde een turbulent leven en bracht vele jaren door in verschillende gevangenissen en inrichtingen vanwege zijn gewelddadige seksuele escapades en controversiële geschriften.

Tijdens zijn gevangenschap schreef hij romans en toneelstukken waarin hij seksuele lust koppelde aan wreedheid en pijn. Zijn werk was zo expliciet en berucht dat zijn achternaam de basis werd voor de definitie van genoegen beleven aan de pijn van anderen.

4. Lynchen – Charles Lynch

Het werkwoord “lynchen” wordt vaak in verband gebracht met William Lynch, maar historici wijzen vaker naar de Amerikaanse rechter Charles Lynch uit Virginia als de meest waarschijnlijke bron. Tijdens de Amerikaanse Revolutie leidde hij een officieuze rechtbank om aanhangers van de Britten te straffen zonder dat daar een officieel proces aan voorafging.

In die tijd betekende “Lynch’s Law” niet direct de doodstraf door ophanging, maar vaak een lijfstraf of gevangeniszetting. Pas in de negentiende eeuw kreeg het woord de huidige, grimmige betekenis van een gewelddadige executie door een woedende menigte buiten de wet om.

3. Silhouet – Étienne de Silhouette

Een “silhouet” is in feite een schaduwportret. Het woord is afgeleid van de naam van Étienne de Silhouette, die in 1759 heel kortstondig de Franse minister van Financiën was. Hij was extreem impopulair omdat hij drastische bezuinigingen doorvoerde om de staatskas te spekken.

In die tijd werden schaduwportretten gezien als de goedkoopste manier om jezelf te laten vereeuwigen, omdat een echt schilderij onbetaalbaar was. De term “à la Silhouette” werd door het volk spottend gebruikt voor alles wat goedkoop of armoedig was. Uiteindelijk bleef het woord alleen hangen als benaming voor de zwarte omtrek van een figuur.

2. Braille – Louis Braille

Louis Braille raakte op driejarige leeftijd blind na een ongeluk in de zadelmakerij van zijn vader. Ondanks deze tegenslag was hij vastberaden om deel te nemen aan de maatschappij. Hij ontdekte dat blinden alleen konden lezen door moeizaam grote, in reliëf gedrukte letters te voelen.

Op slechts vijftienjarige leeftijd perfectioneerde hij een systeem van zes voelbare puntjes, gebaseerd op een militaire geheime code voor communicatie in het donker. Dit “brailleschrift” zorgde voor een revolutie in de wereld van visueel beperkten, waardoor zij onafhankelijk konden lezen en schrijven.

1. Sandwich – John Montagu (Earl of Sandwich)

John Montagu, de 4e graaf van Sandwich, was een invloedrijk Brits staatsman. Volgens de populairste legende was hij echter ook een fanatiek gokker die geen moment van de kaarttafel wilde wijken, zelfs niet om te eten. Hij vroeg zijn kok om een stuk vlees tussen twee sneetjes brood te leggen, zodat hij kon eten met één hand zonder zijn speelkaarten vet te maken.

Hoewel het eten van brood met beleg natuurlijk al veel langer bestond, zorgde de bekendheid van de graaf ervoor dat zijn vrienden ook een broodje “zoals Sandwich” begonnen te bestellen. Zo werd de naam van een klein dorpje in Kent wereldberoemd als de meest populaire lunchmaaltijd ter wereld.