10 Dinosaurussen met een Vreemd Uiterlijk

Iedereen heeft ooit een dino-fase gehad. Vaak begon het na het zien van Jurrasic Parc, een museumbezoek of een dinoboek. Slechts een handjevol mensen houdt dat gevoel vast en wordt paleontoloog. De rest van ons moet het doen met films, fossielen en eindeloos verbaasd kijken naar hoe bizar de natuur ooit was.

Want niet alle dinosauriërs waren kolossale jagers of plantenetende reuzen. Sommige zagen eruit alsof de schepper halverwege een ander idee kreeg.

10. Hesperonychus – de mini-killer

Deze kleine jager leefde zo’n 75 miljoen jaar geleden in wat nu Canada is. Met een lengte van één meter en een gewicht van nauwelijks twee kilo was het de kleinste bekende vleesetende dinosauriër van Noord-Amerika.

Toch had hij de typische, sikkelvormige klauw van een roofdino – precies zoals zijn grotere neven, de raptors. Hesperonychus was vermoedelijk bedekt met veren en jaagde op kleine prooien. Denk aan een moordlustige kip met attitude.

9. Deinocheirus – het raadsel met de reuzenarmen

Toen in 1965 twee gigantische armen werden gevonden in Mongolië, dacht men aan een monsterlijke vleeseter. Pas in 2014 ontdekten paleontologen twee bijna complete skeletten en kwam de waarheid boven tafel: Deinocheirus was een bizarre omnivoor van elf meter lang en zes ton zwaar.

Hij had een platte snavel, een bultige rug en waarschijnlijk een voorliefde voor waterplanten en vis. Die enorme klauwen gebruikte hij niet om te moorden, maar om te graven en te schrapen in modderige oevers.

8. Giraffatitan – de kolos van het Jura

Lang voordat de titanosauriërs de titel van grootste dier opeisten, heerste Giraffatitan over de vlaktes van wat nu Tanzania is. Deze sauropode uit het late Jura kon meer dan 23 meter lang worden en tot 40 ton wegen. Hij had een lange nek, kleine kop en een hart dat liters bloed per slag moest verpompen om zijn hersenen te bereiken. Zijn naam – letterlijk ‘reuzengiraffe’ – is vrij treffend, al zou zelfs de hoogste acacia voor hem slechts een snack zijn geweest.

7. Epidexipteryx – de pronkstaart

Een kleine, gevederde dinosauriër uit China, nauwelijks groter dan een duif. Epidexipteryx leefde 160 miljoen jaar geleden en is een van de oudste bekende voorbeelden van dino’s met sierveren. Zijn vier lange staartveren dienden niet om te vliegen, maar om indruk te maken – net als de staart van een pauw.

Hij kon niet vliegen, maar waarschijnlijk wel klimmen en springen van tak naar tak.

6. Therizinosaurus – de reus met de tuinhanden

Met zijn drie enorme klauwen van bijna een meter lang leek Therizinosaurus een nachtmerrie op poten, maar deze negen meter lange dinosauriër was juist een rustige planteneter. Hij leefde 70 miljoen jaar geleden in Mongolië en gebruikte zijn klauwen waarschijnlijk om takken naar zich toe te trekken.

De naam betekent ‘snijdende hagedis’, niet ‘schildpad-maaier’, zoals vroeger gedacht werd. Het is misschien wel de vreemdste vegetariër die ooit bestaan heeft.

5. Stenonychosaurus – de slimme jager

Lang bekend als Troodon, maar tegenwoordig hernoemd tot Stenonychosaurus inequalis. Deze kleine vleeseter uit het late Krijt (75 miljoen jaar geleden) had een relatief groot brein en grote ogen, waarschijnlijk goed voor nachtzicht. Hij liep op twee poten, had scherpe tanden en klauwen en was mogelijk een van de slimste dinosauriërs.

Sommige onderzoekers fantaseerden zelfs dat, als de meteoriet niet was ingeslagen, zijn soort misschien ooit intelligent genoeg was geworden om gereedschap te gebruiken. Gelukkig hoeven we dat niet uit te proberen.

4. Scansoriopteryx – de klimmende dino

Scansoriopteryx was een minuscule, vogelachtige dinosauriër met lange armen en een opvallend verlengde derde vinger, waarschijnlijk gebruikt om insecten uit boomschors te trekken.

Hij leefde zo’n 160 miljoen jaar geleden in China en wordt gezien als een vroege schakel in de evolutie van boomklimmende dinosauriërs naar echte vogels. Als zwaluwen tanden hadden, zouden ze er ongeveer zo hebben uitgezien.

3. Longisquama – de hagedis met een hanenkam

Geen dinosauriër, maar een vreemd reptiel uit het Midden-Trias, ruim 235 miljoen jaar geleden. Longisquama had lange, veerachtige schubben op zijn rug – een soort prehistorische hanenkam.

Ooit dacht men dat dit de voorouder van vogels kon zijn, maar dat idee is inmiddels losgelaten. Hij vloog niet, maar kon misschien wel kort zweven tussen bomen. Denk aan een kruising tussen een eekhoorn en een draak in de kinderschoenen.

2. Tanystropheus – de reptiel met een onmogelijke nek

Ook geen echte dinosauriër, maar wel bizar genoeg voor deze lijst. Tanystropheus leefde 240 miljoen jaar geleden in kustgebieden van Europa en Azië en had een nek van drie meter – bijna de helft van zijn totale lichaamslengte. Onderzoekers denken dat hij langs de waterkant op vissen loerde en ze met die belachelijk lange nek greep. Anatomisch gezien is hij het bewijs dat de evolutie soms gewoon zin had in iets geks.

1. Maraapunisaurus – het spook van de reuzen

Bekend van een fossiel dat al in 1878 werd gevonden – en daarna spoorloos verdween. De oorspronkelijke naam was Amphicoelias fragillimus, maar moderne onderzoekers noemen hem Maraapunisaurus fragillimus.

Op basis van de overgebleven notities zou hij rond de 35 meter lang zijn geweest, een van de grootste landdieren ooit. Of het fossiel echt was, blijft een mysterie. Tot iemand het terugvindt, blijft Maraapunisaurus de Bigfoot van de dino-wereld: fascinerend, maar half legende.

Van mini-jagers tot halsbrekende reuzen, de wereld van de prehistorie is een eindeloze parade van evolutionaire experimenten. Veel van wat we weten, komt van een paar botten, veel giswerk en nog meer nieuwsgierigheid. Paleontologen zijn geen magiërs, maar ze komen verdacht dichtbij. Met elke nieuwe vondst herschrijven ze het verhaal van de aarde – een verhaal waarin zelfs de vreemdste wezens hun plek hadden.