10 Christelijke Feesten waar iedereen profijt van heeft

Het is elk jaar in december weer raak: de kersthype neemt bezit van het land, en daarmee eigenlijk van bijna de hele wereld. Overal vind je kerstmutsen, glimmende ballen en bomen in alle soorten en maten. De tijd van kribbes, kerstliedjes en grootse diners is aangebroken. En tijdens Pasen is de hectiek vaak niet veel minder, al veranderen de chocolade kerstmannen dan in paashazen en eieren. Het is prachtig, al die versiering en zoetigheid, maar waarom doet nagenoeg de hele wereld mee aan deze chaos? Waarom vieren we deze dagen en welke andere tradities hebben we eigenlijk van de christenen overgenomen?

Het is geen wonder dat het christelijke geloof een groot aantal feesten kent. Ze zijn immers al ruim 2.000 jaar bezig met hun uitbreiding. Een van de beste manieren om tradities in stand te houden, is door van belangrijke gebeurtenissen jaarlijkse feesten te maken. Mensen hebben nu eenmaal een sterk geheugen als het om feesten gaat! Zo sterk zelfs, dat we de festiviteiten vaak onthouden, maar de oorspronkelijke gedachte soms vergeten. Veel christelijke feesten worden tegenwoordig door gelovigen én niet-gelovigen gevierd. In “2025” is die culturele overlap groter dan ooit.

In deze lijst kijken we naar christelijke feesten die inmiddels door bijna de hele wereld gevierd worden. We benadrukken “bijna”, want er zijn altijd mensen die het anders doen. Maar probeer maar eens “niet” mee te doen als iedereen om je heen viert. Of je nu atheïst bent of een ander geloof aanhangt, de sociale druk (of gezelligheid) trekt je vaak vanzelf mee in de feestvreugde. Hieronder een exploratie van de ideeën achter de bekendste feesten.

10. Drie Koningen

Misschien niet het meest spectaculaire feest in de polder, maar “Driekoningen” is wereldwijd enorm wijdverspreid. Dit feest, ook wel “Epifanie” of de “Openbaring van de Heer” genoemd, vieren we op 6 januari. Het herdenkt de drie Wijzen uit het Oosten die de ster volgden om het kindje Jezus te vinden. “Epifanie” staat voor de fysieke manifestatie van Jezus aan de rest van de wereld.

De eerste bronnen die dit feest vermelden stammen al uit de vierde eeuw. In Nederland gaan kinderen soms nog de straat op, verkleed als koningen met lampionnen. Hoewel die lampionnen en het snoepgoed stiekem restanten zijn van oude heidense gewoonten om wintergeesten te verjagen, heeft de kerk dit handig geassimileerd. Tegenwoordig wordt het in Nederland minder gevierd; de meeste mensen zijn na Kerst en Oud en Nieuw wel even “uitgefeest”.

9. Andreasnacht

In Nederland hoor je er bijna niets over, maar elders is “Andreasnacht” een grote gebeurtenis. Vooral in Schotland is het een gigantisch feest, omdat “Sint Andreas” (Saint Andrew) hun beschermheilige is. Ook landen als Griekenland, Roemenië en Oekraïne eren deze heilige uitgebreid op 30 november.

In veel delen van Europa geloofde men vroeger dat de nacht vóór Andreasdag perfect was voor magie. Het was dé nacht voor jonge vrouwen om via rituelen te ontdekken wie hun toekomstige man zou worden. In Schotland is het tegenwoordig een officiële vrije dag vol cultuur, dans en muziek, waarbij de festiviteiten in Edinburgh soms wel een hele week duren.

8. Goede Vrijdag

De datum van “Goede Vrijdag” verschilt elk jaar, maar het is altijd de vrijdag voor Pasen. Voor christenen is dit een van de belangrijkste dagen van het jaar: de herdenking van de kruisiging van Jezus. We noemen het “Goede” Vrijdag omdat Jezus volgens de leer zijn leven gaf om de zonden van de mensheid weg te nemen.

Het is in veel landen een officiële vrije dag. Hoewel het een dag van rouw en bezinning is, zie je dat de commercie rondom het paasweekend deze dag vaak al meesleept in de vrolijke voorjaarsstemming. Voor veel mensen is het simpelweg het begin van een extra lang weekend.

7. Mardi Gras

“Mardi Gras”, ook wel “Vette Dinsdag” genoemd, is de dag vóór Aswoensdag. Wij kennen dit fenomeen vooral als de climax van Carnaval of “Vastenavond”. Het is de laatste dag waarop men zich te buiten mag gaan aan eten en drinken voordat de veertigdaagse vastentijd begint.

Er zit ook een praktische kant aan: vroeger waren de wintervoorraden rond februari bijna op. Vasten was dus een logische manier om de periode tot de lente te overbruggen. Tegenwoordig is het religieuze vasten voor velen optioneel, maar de uitbundige feesten met maskers en parades (zoals in New Orleans) trekken jaarlijks miljoenen bezoekers van alle overtuigingen.

6. Sint Patrick’s Dag

Zoals de Schotten Andreas hebben, zo hebben de Ieren “Sint Patrick”. Dankzij de enorme Ierse diaspora is deze dag (17 maart) uitgegroeid tot een wereldwijd groen spektakel. Het staat bekend om grote parades, veel muziek en — laten we eerlijk zijn — een flinke consumptie van Iers bier.

Sint Patrick gebruikte de “shamrock” (het klavertje drie) om de heilige drie-eenheid uit te leggen aan de Ieren. In “2025” wordt deze dag werkelijk overal gevierd, van Dublin tot New York en zelfs in Tokyo. Het is een prachtig voorbeeld van hoe een religieuze herdenking volledig is opgegaan in de wereldwijde popcultuur.

5. Valentijnsdag

Op 14 februari vieren we een van de meest commerciële dagen van het jaar. “Sint Valentinus” was een vroegchristelijke martelaar. Pas in de late middeleeuwen werd zijn naam gekoppeld aan de romantische liefde. Het verhaal gaat dat hij soldaten stiekem trouwde toen de keizer dat verboden had.

Tegenwoordig is de christelijke bisschop bijna volledig vergeten en draait het puur om kaarten, rozen en romantische diners. Of je nu gelovig bent of niet, op 14 februari herinneren we elkaar er wereldwijd aan dat de liefde gevierd mag worden.

4. Pasen

“Pasen” is het feest van de herrijzing van Jezus. Voor de kerk is dit het absolute hoogtepunt van het jaar. Het markeert het einde van de sobere vastentijd, wat de reden is dat we nu zo uitbundig eten en drinken tijdens de paasbrunch.

De datum wordt elk jaar berekend op basis van de maanstand: de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente. Voor de meeste mensen draait Pasen inmiddels om paashazen, eieren zoeken en gezelligheid met de familie. De haas en het ei zijn overigens weer oude vruchtbaarheidssymbolen die door de christenen zijn overgenomen.

3. Halloween

Hoewel we vaak denken dat dit puur Amerikaans is, komt “Halloween” van “All Hallows’ Eve”: de avond voor Allerheiligen op 1 november. Het was de christelijke avond om heiligen en overledenen te gedenken. De naam is in de loop der eeuwen simpelweg verbasterd.

Tegenwoordig heeft het weinig religieus karakter meer. Kinderen gaan verkleed langs de deuren voor “trick-or-treat”. De oorsprong ligt waarschijnlijk in een mix van christelijke tradities en het Keltische oogstfeest Samhain. In Nederland wordt het elk jaar populairder, al is het vooral een reden voor een goed themafeestje.

2. Kerst

Je had “Kerst” misschien op nummer één verwacht, maar er is nog iets dat nóg gewoner is. Tijdens Kerst vieren we de geboorte van Jezus. Ook hier was de kerk slim: ze kozen 25 december omdat de heidenen rond die tijd al hun joelfeesten vierden vanwege de kortste dag van het jaar.

De vrije dagen op 25 en 26 december zijn bijna universeel. Of je nu naar de nachtmis gaat of alleen voor de cadeautjes en het kerstdiner komt, dit feest verbindt miljarden mensen wereldwijd. De kerstboom is inmiddels een symbool geworden dat je van Lapland tot Australië tegenkomt.

1. Zondag

Het klinkt misschien als een sof, maar de “zondag” is de meest wijdverspreide christelijke traditie die we kennen. Bijna iedereen ter wereld heeft op deze dag vrij, en dat danken we aan het Bijbelse idee dat God op de zevende dag rustte.

Oorspronkelijk was de rustdag de zaterdag (sabbat), maar de vroege christenen verschoven dit naar de zondag omdat Jezus op die dag herrees. Tegenwoordig is de zondag de universele dag van rust, sport en familie. Of je nu gelooft of niet, we genieten allemaal van dit wekelijkse geschenk van de kerkgeschiedenis.