Beurscrashes zijn net aardbevingen: ze komen vaak onverwacht en de schade is enorm. Van de legendarische Wall Street Crash van 1929 tot de Flash Crash van 2010 die in slechts 36 minuten een biljoen dollar deed verdampen – de geschiedenis staat bol van spectaculaire beursdrama’s.
Dit zijn de tien grootste crashes die de financiële wereld op zijn grondvesten deden schudden.
1. Beurskrach van 1929
De moeder aller beurscrashes. Op Black Thursday (24 oktober 1929) begon de paniek, maar het ergste kwam op Black Monday en Black Tuesday (28-29 oktober). In twee dagen daalde de Dow Jones met 25%.
Maar dat was nog maar het begin: tegen juli 1932 had de index 89% van zijn waarde verloren. Het duurde tot november 1954 – 25 jaar later – voordat de Dow weer op het niveau van voor de crash stond. De crash luidde de Grote Depressie in, met werkloosheid die in Amerika opliep tot 25%.
De oorzaak? Overmatige speculatie met geleend geld, veel beleggers kochten aandelen met slechts 10% eigen inleg. Een trend die we vaker tegen gaan komen in deze lijst.
2. Japanse Zeepbel – 1986-1992
Op 29 december 1989 bereikte de Nikkei 225 een all-time high van 38.957 punten. Japanse bedrijven domineerden de wereld: 8 van de 10 grootste bedrijven ter wereld waren Japans. De vastgoedprijzen in Tokyo waren 350 keer hoger dan in Manhattan. Toen de Bank of Japan de rente verhoogde om de zeepbel af te koelen, stortte alles in. Tegen 2003 was de Nikkei met 80% gedaald naar 7.600 punten. Het duurde tot februari 2024 – 34 jaar later – voordat de Nikkei zijn oude record verbrak. Japan beleefde de beruchte “Lost Decades” met economische stagnatie.
3. Kredietcrisis – 2008
De instorting van de Amerikaanse huizenmarkt en de val van Lehman Brothers in september 2008 veroorzaakten een wereldwijde financiële crisis. De Dow Jones verloor op één dag 777 punten – destijds een record. Tegen maart 2009 was de S&P 500 met 57% gedaald, de Dow met 54%. Wereldwijd verdampte $30 biljoen aan beurswaarde. De Amerikaanse overheid moest met honderden miljarden aan reddingsoperaties komen. Het herstel duurde vier jaar. De crisis wordt beschouwd als de ergste sinds de Grote Depressie.
4. Internetzeepbel – 2000-2002
In de late jaren ’90 was iedereen dol op internetbedrijven. De NASDAQ steeg met 600% tussen 1995 en maart 2000, toen de index piekte op 5.048 punten. Bedrijven zonder winst of zelfs omzet werden miljarden waard, ze hoefde alleen een website en een idee te hebben.
Op 10 maart 2000 barstte de bubbel. Tegen oktober 2002 was de NASDAQ met 78% gecrasht naar 1.114 punten – meer dan $5 biljoen aan waarde verdampt. Pets.com, dat nog voor miljoenen aan Super Bowl-reclames had gekocht, ging binnen een jaar failliet. Amazon overleefde ternauwernood, met een koersdaling van $100 naar $7.
5. Oliecrisis van 1973
De perfecte storm: olie-embargo door OPEC-landen na de Jom Kippoeroorlog, de Watergate-affaire, en galopperende inflatie. De olieprijs verviervoudigde van $3 naar $12 per vat. De Dow Jones daalde van 1.051 punten in januari 1973 naar 577 punten in december 1974 – een verlies van 45%. In reële termen (gecorrigeerd voor inflatie) verloren de G7-beurzen minstens 43%. De Britse beurs verloor zelfs 73%. Het herstel duurde tot 1987 voor Groot-Brittannië en tot 1993 voor de VS in reële termen – twintig jaar later.
6. COVID-crash – Maart 2020
Toen de coronapandemie zich wereldwijd verspreidde, stortten de markten wereldwijd volledig in. Op 16 maart 2020 verloor de Dow Jones 2.997 punten – het grootste puntenverlies ooit in één dag, goed voor 12,9%. In totaal daalde de S&P 500 met 34% in iets meer dan een maand. Maar ook het herstel was recordsnel: dankzij massale stimulering door centrale banken en overheden was de schade binnen vijf maanden hersteld. De crash zette drie keer de circuit breakers in werking, die de handel tijdelijk stillegden.
7. Black Monday – 1987
Op maandag 19 oktober 1987 daalde de Dow Jones met 22,6% – nog steeds het grootste procentuele verlies op één dag in de Amerikaanse geschiedenis. In punten: 508 punten weg in één sessie. De crash begon in Hongkong, verspreidde zich naar Europa en bereikte Amerika.
Oorzaken: geautomatiseerde handelsprogramma’s (“portfolio insurance”) die massaal begonnen te verkopen, gecombineerd met internationale handelsspanningen. Het bijzondere: de crash had nauwelijks effect op de reële economie. De Dow herstelde binnen twee jaar volledig. De crash leidde wel tot invoering van “circuit breakers” om toekomstige crashes te dempen.
8. Chinese Beurscrash – 2015
De Shanghai Composite bereikte op 12 juni 2015 een piek van 5.166 punten na een stijging van 150% in twaalf maanden. Toen de Chinese toezichthouder de regels voor lenen om te beleggen aanscherpte, sloeg de paniek toe. Binnen een maand verloor de index 32%, en tegen augustus was de daling 43%. Meer dan $3,5 biljoen aan beurswaarde verdampte – meer dan het volledige bbp van Groot-Brittannië. De Chinese overheid greep ongekend hard in: 1.476 aandelen werden geschorst, aandeelhouders met meer dan 5% belang mochten zes maanden niet verkopen, en de staat pompte meer dan $200 miljard in de markt.
9. Flash Crash – 2010
Dit is de meest bizarre beurscrash ooit. Op 6 mei 2010 daalde de Dow Jones met bijna 1.000 punten (9%) in slechts 36 minuten, om vervolgens grotendeels te herstellen. Tijdelijk verdampte $1 biljoen aan beurswaarde. Aandelen van gerenommeerde bedrijven als Accenture zakten even naar 1 cent, terwijl andere juist naar $100.000 schoten. Oorzaak: een Britse handelaar genaamd Navinder Singh Sarao plaatste vanuit zijn ouderlijk huis in Londen neporders ter waarde van miljoenen, wat een kettingreactie veroorzaakte bij geautomatiseerde handelssystemen. Hij werd in 2015 gearresteerd.
10. Aziatische financiële crisis – 1997-1998
Het begon met de devaluatie van de Thaise baht in juli 1997, waarna de crisis zich als een lopend vuurtje verspreidde over Zuidoost-Azië. De beurs van Thailand daalde met 75%, die van Indonesië met meer dan 80%, en Rusland ging in augustus 1998 failliet. Zuid-Korea moest worden gered door het IMF met een lening van $57 miljard. De Dow Jones had op 27 oktober 1997 zijn op dat moment grootste puntenverlies ooit (554 punten, 7,2%) – de eerste keer dat de nieuwe circuit breakers in werking traden.
Wat leren we hiervan?
Beurscrashes volgen vaak een herkenbaar patroon: eerst euforie en overmatige speculatie (vaak met geleend geld), dan een trigger die de stemming doet omslaan, en vervolgens paniekverkopen die de daling verergert. Wat opvalt: herstel komt altijd, maar de duur varieert enorm – van vijf maanden (COVID) tot 34 jaar (Japan). Wie in paniek verkoopt, realiseert zijn verlies. Wie geduld heeft, wordt meestal beloond. Maar zoals de Japanse Lost Decades bewijzen: garanties bestaan niet op de beurs.
