Wetenschappers noemen dit het Mona Lisa-effect. Het is een optische illusie, maar sommige schilderijen zijn zó goed gemaakt (of hebben zo’n bizar achtergrondverhaal) dat je zou zweren dat ze leven.
Van vervloekte portretten tot optische kunst die gaat draaien als je er te lang naar kijkt: dit zijn 10 kunstwerken die terugkijken of bewegen.
10. De Lachende Cavalier (Frans Hals)
De Nederlandse meester Frans Hals schilderde dit portret in 1624. De man kijkt je aan met een zelfverzekerde, bijna arrogante blik.
Het bijzondere is de techniek. Waar je ook staat in de kamer, zijn ogen blijven op jou gericht. Maar het is niet alleen zijn blik; ook zijn elleboog lijkt mee te draaien. Als je naar links loopt, lijkt het alsof hij zijn lichaam naar je toe draait om je beter te kunnen zien. Een staaltje 3D-schilderen avant la lettre.
9. The Hands Resist Him (Het ‘eBay’ Schilderij)
Dit is geen optische illusie, maar een internet-legende. In 2000 werd dit schilderij op eBay verkocht met een doodenge waarschuwing: de figuren (een jongetje en een pop) zouden ’s nachts bewegen.
De verkoper beweerde dat de pop het doek uitkwam en dat het jongetje door de kamer rende. Of het waar is? Waarschijnlijk niet. Maar als je lang naar het schilderij kijkt, lijkt de sfeer en de uitdrukking van het jongetje wel degelijk te veranderen. Het wordt gezien als een van de meest ‘haunted’ objecten op het internet.
8. Bridget Riley’s “Cataract 3”
Dit bericht op Instagram bekijken
Kijk hier niet te lang naar als je een kater hebt. Bridget Riley is de koningin van de Op Art (Optical Art).
Dit schilderij bestaat uit golvende lijnen in kleur. Het beeld staat stil, maar je hersenen kunnen de informatie niet goed verwerken. Hierdoor lijkt het alsof de golven echt over het doek stromen en trillen. Het is een statisch plaatje dat je zeeziek kan maken.
7. Meisje met de Parel (Vermeer)
De “Mona Lisa van het Noorden”. Johannes Vermeer was een meester in lichtval. Het meisje kijkt over haar schouder, met haar mond een klein beetje open, alsof ze net iets tegen je wil zeggen.
Haar ogen zijn vochtig en glanzend geschilderd. Door de zwarte achtergrond is er geen afleiding, waardoor haar blik extreem indringend is. Waar je ook staat, ze blijft je aankijken met die mysterieuze, ongrijpbare uitdrukking.
6. The Crying Boy (De Vloek)
In de jaren ’80 hing dit schilderij (een massaproductie van Giovanni Bragolin) in duizenden Britse huiskamers. Het stelt een huilend jongetje voor met grote, natte ogen.
De legende gaat dat er een vloek op rust. Huizen brandden tot de grond toe af, maar te midden van de as werd telkens één ding ongeschonden teruggevonden: dit schilderij. De brandweer weigerde ze op een gegeven moment in huis te halen.
De ogen van het jongetje lijken je te smeken (of te waarschuwen) voor het naderende onheil.
5. Galatea of the Spheres (Salvador Dalí)
Dalí hield ervan om met je brein te spelen. Dit schilderij toont het gezicht van zijn vrouw Gala, maar het is opgebouwd uit zwevende bollen die lijken op atomen.
Als je ernaar kijkt, ontstaat er een bizar 3D-effect. De bollen lijken uit het schilderij te komen en diepte te creëren. Door de schaduwen en de positionering lijkt het gezicht constant in beweging, alsof het uit elkaar valt en weer samenkomt.
4. Lincoln in Dalivision (Salvador Dalí)
Dalí was de koning van de mindf*cks. Dit schilderij is misschien wel zijn knapste prestatie.
Als je er met je neus bovenop staat (of naar een kleine afbeelding kijkt), zie je de rug van een naakte vrouw (zijn vrouw Gala) die uit een raam naar de zee kijkt. Maar… zet nu eens 20 stappen naar achteren (of knijp je ogen tot spleetjes). Het schilderij verandert live voor je ogen. De vrouw verdwijnt en verandert plotseling in een gigantisch, pixelig portret van de Amerikaanse president Abraham Lincoln. Het is een schilderij dat letterlijk van gedaante wisselt zodra jij beweegt.
3. De Sterrennacht (Vincent van Gogh)
Dit meesterwerk hangt in het MoMA in New York. Het is geen portret, maar een landschap. Toch beweegt het.
Van Gogh schilderde de lucht met wilde, kolkende penseelstreken. Wetenschappers hebben ontdekt dat het patroon overeenkomt met de wiskundige principes van turbulentie in vloeistoffen. Als je je op het midden van de werveling focust, beginnen de sterren en de wind daadwerkelijk te draaien in je ooghoeken.
2. illusie-schilderijen van Patrick Hughes
De Britse kunstenaar Patrick Hughes maakt kunst die je brein breekt. Hij noemt het “Reverspective”.
Op een foto lijkt het een plat schilderij van bijvoorbeeld een gang of een gebouw. Maar in het echt is het schilderij een 3D-object met uitstekende piramides. Als je langs het schilderij loopt, beweegt de hele kamer op het doek met je mee, maar dan in de tegenovergestelde richting van wat je verwacht. Je moet het zien om het te geloven; het lijkt pure tovenarij.
1. Mona Lisa (Da Vinci)
De moeder aller “volgende ogen”. Ze hangt achter kogelvrij glas in het Louvre en wordt dagelijks door duizenden mensen aangestaard. En zij staart terug.
Da Vinci gebruikte Sfumato (rokerig), een techniek waarbij hij de hoeken van haar ogen en mond wazig maakte. Hierdoor kunnen je hersenen haar expressie niet vastpinnen.
Kijkt ze blij? Kijkt ze spottend? En kijkt ze nou naar jou of net langs je heen? Wetenschappelijk gezien kijkt ze eigenlijk 15 graden naar rechts (naar je oor), maar door de schaduwen lijkt het alsof ze je recht in je ziel kijkt, waar je ook staat.
