Gek worden is doorgaans een eenzame aangelegenheid. Iemand verliest de grip op de realiteit, hoort stemmen of ontwikkelt wanen. Maar soms, heel soms, is waanzin besmettelijk.
In de psychiatrie noemt men dit Folie à deux (gekte van twee). Het is een zeldzaam syndroom waarbij een waanstoornis wordt overgedragen van de ene persoon op de andere. Vaak gaat het om mensen die sociaal geïsoleerd leven en een extreem hechte band hebben, zoals zussen, geliefden of ouders en kinderen. Er is meestal een “dominante” figuur (de inducteur) die de waan creëert, en een “volgzame” figuur die de waan overneemt alsof het de waarheid is.
1. Ursula en Sabina Eriksson (De snelweg-gekte)
In 2008 rende een identieke Zweedse tweeling, Ursula en Sabina, herhaaldelijk de drukke Engelse M6-snelweg op.
Niet om over te steken, maar om frontaal op auto’s te duiken.
De politie probeerde ze tegen te houden, maar de vrouwen leken bovenmenselijk sterk en voelden geen pijn. Nadat Ursula werd aangereden door een vrachtwagen (waarbij haar benen werden verbrijzeld), schreeuwde ze niet van de pijn, maar spuugde ze naar agenten.
Sabina, die net door een auto was geraakt, krabbelde op en sloeg een agent neer. Ze schreeuwden tegen elkaar: “Ze gaan je organen stelen!”
De diagnose was een kortstondige, acute folie à deux. Het liep fataal af: Sabina werd (te snel) vrijgelaten en vermoordde een dag later een man die haar onderdak bood met een mes.
2. De “Slender Man” Steekpartij (Morgan Geyser en Anissa Weier)
In 2014 schokten twee 12-jarige meisjes uit Wisconsin de wereld. Ze lokten een vriendinnetje mee het bos in om verstoppertje te spelen. Daar staken ze haar 19 keer met een keukenmes en lieten haar voor dood achter.
Hun motief? Ze wilden Slender Man tevreden stellen.
Slender Man is een fictief internetfiguur, een ‘meme’. Maar voor Morgan en Anissa was hij levensecht. Morgan (de dominante, die later schizofrenie bleek te hebben) overtuigde Anissa dat Slender Man hun families zou vermoorden als ze geen offer brachten. Anissa, hoewel geestelijk gezond, ging volledig mee in deze waan. Het slachtoffer overleefde het wonderbaarlijk genoeg door zichzelf naar een weg te slepen.
3. De Silent Twins (June en Jennifer Gibbons)
June en Jennifer waren onafscheidelijk. Letterlijk. Deze Britse tweeling sprak met niemand, behalve met elkaar. En dat deden ze in een zelfverzonnen taal die zo snel ging dat niemand anders het kon volgen.
In hun tienerjaren werd hun gedrag duister. Ze werden opgepakt voor brandstichting en diefstal en werden opgenomen in een zwaarbewaakte inrichting. Daar sloten ze een bizar pact: één van ons moet sterven zodat de ander kan leven.
Toen ze op 30-jarige leeftijd werden vrijgelaten, stierf Jennifer plotseling in de bus, leunend op de schouder van haar zus. Oorzaak? Een acute hartontsteking, zonder eerdere symptomen. June zei later: “Ik ben eindelijk vrij.” Na de dood van haar zus begon June opeens normaal te praten en leidde ze een relatief rustig leven.
4. De Tromp Familie
In 2016 stapte een ogenschijnlijk normaal Australisch gezin (vader, moeder en drie volwassen kinderen) in de auto. Ze lieten hun telefoons, paspoorten en creditcards thuis en reden zonder bestemming naar het noorden.
Ze waren ervan overtuigd dat “mensen” achter hen aan zaten om hen te vermoorden en te bestelen. Onderweg liep de paranoia zo hoog op dat de kinderen uit de rijdende auto sprongen of apart vluchtten. Eén dochter werd gevonden achterin een pick-up truck van een vreemde, de zoon rende een bos in.
De politie vond uiteindelijk iedereen terug. Er bleek geen drugs in het spel en er was geen enkele dreiging. Het was een zeldzaam geval van folie à famille, aangewakkerd door de stress van de vader, die de rest meetrok in zijn angstvisioen.
5. Pauline Parker en Juliet Hulme (Heavenly Creatures)
Twee tienermeisjes, Pauline en Juliet, ontwikkelden een vriendschap die zo obsessief was dat het hun omgeving beangstigde. Ze creëerden een eigen religie, verzonnen een fantasiewereld genaamd “The Fourth World” en geloofden dat ze beroemde artiesten zouden worden.
Toen de ouders van Juliet besloten te verhuizen en de meisjes uit elkaar wilden halen, zagen ze maar één obstakel: de moeder van Pauline, Honorah. Tijdens een wandeling in het park sloegen ze de moeder dood met een baksteen in een kous. Ze dachten dat ze ermee weg zouden komen, maar hun dagboeken (waarin de moord tot in detail werd gepland) werden direct gevonden. Dit verhaal werd later verfilmd als Heavenly Creatures door Peter Jackson.
6. De Zussen Papin
In de jaren ’30 werkten Christine en Léa Papin als dienstmeisjes bij een rijke familie in Frankrijk. Ze waren extreem op elkaar gericht, deelden een bed en spraken nauwelijks met hun werkgevers.
Op een avond in 1933 sloegen de stoppen door. Toen de vrouw des huizes een opmerking maakte over een stroomstoring, vielen de zussen haar en haar dochter aan. Ze sloegen de vrouwen dood met een hamer en een tinnen kan, en staken ze met hun blote handen de ogen van de slachtoffers uit.
Toen de politie arriveerde, lagen de zussen naakt samen in bed, terwijl de lijken beneden lagen. Psychoanalisten concludeerden dat Christine haar paranoïde wanen op haar jongere zusje Léa had geprojecteerd.
7. Rod Ferrell en de “Vampire Clan”
In 1996 was de 16-jarige Rod Ferrell ervan overtuigd dat hij geen mens was, maar een 500 jaar oude vampier genaamd Vesago. Hij droeg zwarte jassen, speelde obsessief Vampire: The Masquerade en dronk het bloed van zijn vrienden.
Dat klinkt als pubergedrag, totdat hij een groepje volgelingen om zich heen verzamelde die zijn waan volledig geloofden. In een vlaag van bloeddorst reden ze van Kentucky naar Florida. Daar braken ze in bij de ouders van een van de meisjes uit de groep en sloegen het echtpaar dood met een koevoet. De groep dacht dat ze bezig waren met een “overgangsritueel” naar de onsterfelijkheid.
8. Lori Vallow en Chad Daybell (De Doomsday Cult)
Een recent en hartverscheurend voorbeeld van Folie à deux. Chad Daybell schreef boeken over het einde van de wereld. Lori Vallow, een voormalige schoonheidskoningin, raakte in de ban van zijn ideeën.
Samen ontwikkelden ze een complex geloofssysteem waarin mensen “zombies” konden worden als hun ziel werd overgenomen door duistere geesten. De enige manier om de ziel te bevrijden? Het lichaam doden.
Deze gedeelde waan leidde tot een spoor van geweld. Lori’s twee kinderen, Tylee (16) en JJ (7), verdwenen en werden later begraven gevonden in de achtertuin van Chad. Ook Chads vorige vrouw stierf onder verdachte omstandigheden. Beiden waren ervan overtuigd dat ze “goden” waren die de wereld moesten voorbereiden op de apocalyps.
9. Nathan Leopold en Richard Loeb
In 1924 wilden twee rijke, briljante studenten uit Chicago de “perfecte moord” plegen. Niet uit haat of voor geld, maar puur om te bewijzen dat ze Übermenschen waren die boven de wet stonden.
Hun relatie was intens en complex; Loeb was de charmante sociopaat, Leopold de obsessieve volger die alles deed voor seksuele gunsten en aandacht van Loeb. Ze voedden elkaars superioriteitswaan totdat ze besloten de 14-jarige Bobby Franks te ontvoeren en te vermoorden.
Ondanks hun “hoge intelligentie” lieten ze een bril bij het lijk achter, wat direct naar hen leidde.
10. De Burari Doden
In 2018 werden in Delhi, India, 11 leden van de Chundawat-familie dood aangetroffen in hun huis. Tien van hen hingen geblinddoekt en vastgebonden aan een ijzeren rooster in het plafond.
De politie dacht eerst aan moord, maar dagboeken vertelden een ander verhaal. Na de dood van de grootvader in 2007 nam de jongste zoon, Lalit, de leiding. Hij beweerde dat de geest van zijn vader hem instructies gaf.
Gedurende 11 jaar volgde de hele familie (inclusief hoogopgeleide leden) zijn bizarre regels. Uiteindelijk overtuigde Lalit hen ervan een ritueel uit te voeren: de “banyan tree”. Ze moesten zichzelf ophangen, vader zou hen dan op het laatste moment redden en sterker maken.
Er was geen redding. De hele familie stierf in een gedeelde waan van onsterfelijkheid. Het is het ultieme, huiveringwekkende bewijs van hoe ver mensen kunnen gaan als ze samen de grip op de realiteit verliezen.
