Woody Allen is een van de meest productieve regisseurs uit de filmgeschiedenis. Hij begon als stand-upkomiek en groeide uit tot een filmmaker met een zeer herkenbare stijl. Neurotische dialogen, morele dilemma’s, toeval, schuld en romantiek spelen vaak een centrale rol. New York vormt lange tijd het decor, maar in zijn latere carrière verplaatste Allen zijn blik naar Europa. Wat zijn de tien beste films van Woody Allen?
10. Midnight in Paris (2011)
In zijn Europese periode maakte Woody Allen een reeks lichte, toegankelijke films die duidelijk plezier uitstralen. Midnight in Paris is daarvan de geslaagdste. De Amerikaanse schrijver Gil bezoekt Parijs met zijn verloofde, maar voelt zich meer aangetrokken tot de stad dan tot haar. Tijdens nachtelijke wandelingen belandt hij plots in de jaren twintig.
Daar ontmoet hij zijn grote voorbeelden zoals Hemingway en Fitzgerald. De film speelt speels met nostalgie en de valkuilen daarvan. Het verleden lijkt aantrekkelijk, totdat blijkt dat elke generatie verlangt naar een tijd die zij zelf niet heeft meegemaakt.
9. The Purple Rose of Cairo (1985)
https://www.youtube.com/watch?v=bFmAxUfx6Oc
Deze fantasierijke film is een liefdesverklaring aan cinema zelf. Tijdens de Grote Depressie zoekt Cecilia troost in de bioscoop. Wanneer een filmfiguur letterlijk uit het scherm stapt om haar te ontmoeten, ontspoort de grens tussen fictie en werkelijkheid volledig.
Allen onderzoekt hier op melancholische wijze waarom mensen zich vastklampen aan illusies. De film eindigt bitterzoet en behoort tot zijn meest ontroerende werk.
8. Love and Death (1975)
https://www.youtube.com/watch?v=ESMIOnDD3Gg
In Love and Death verlaat Allen New York en duikt hij in Rusland ten tijde van Napoleon. Hij speelt zelf een bange intellectueel die tegen wil en dank in oorlogssituaties belandt. Filosofie, literatuur en slapstick lopen voortdurend door elkaar.
De film is duidelijk schatplichtig aan Tolstoj, Dostojewski en Bergman, maar wordt nooit zwaar. Het is Allens meest expliciete parodie op de grote Europese denktraditie.
7. Broadway Danny Rose (1984)
https://www.youtube.com/watch?v=jYn4tlHsFgA
In deze ingetogen zwart-witfilm speelt Allen een goedbedoelende manager van volkomen talentloze artiesten. Wanneer hij verzeild raakt in een misverstand met gangsters, probeert hij op zijn klungelige manier iedereen tevreden te houden.
De film is klein, warm en menselijk. Het is een ode aan verliezers, trouw en vriendschap, en behoort tot Allens meest sympathieke komedies.
6. Zelig (1983)
https://www.youtube.com/watch?v=nVs1Am5vSAc
Zelig is een briljante nepdocumentaire over een man die zich letterlijk aanpast aan zijn omgeving. Hij neemt de persoonlijkheid aan van iedereen bij wie hij in de buurt is. Allen monteerde zichzelf overtuigend in historisch archiefmateriaal.
De film is grappig, technisch vernieuwend en tegelijkertijd een scherpe analyse van conformisme. Jaren later zou de mockumentary pas echt populair worden.
5. Sweet and Lowdown (1999)
https://www.youtube.com/watch?v=7w3fokY0kP0
Muziek is altijd belangrijk geweest in Allens werk, maar hier staat jazz volledig centraal. Sean Penn speelt een arrogante gitarist die zichzelf beschouwt als de op één na beste jazzmuzikant ter wereld, na Django Reinhardt.
De film balanceert tussen komedie en tragiek en laat zien hoe talent kan worden ondermijnd door ego en zelfdestructie. Samantha Morton is indrukwekkend als de stille tegenpool.
4. Match Point (2005)
https://www.youtube.com/watch?v=_Xw5LyDHs4E
Met Match Point herdefinieerde Allen zijn carrière. De film verplaatst zich naar Londen en ruilt neurotische humor in voor ijskoude morele spanning. Een ambitieuze tennisleraar raakt verstrikt in een affaire die desastreuze gevolgen krijgt.
Toeval speelt hier een centrale rol. Niet moraliteit, maar geluk bepaalt wie wint en wie verliest. Match Point is Allens meest cynische film en vormt een moderne tegenhanger van Crimes and Misdemeanors.
3. Manhattan (1979)
https://www.youtube.com/watch?v=JEoEGW4Hb9w
Manhattan is zowel een romantische komedie als een liefdesbrief aan New York. De iconische opening met Gershwin-muziek behoort tot de beroemdste scènes uit de filmgeschiedenis.
De film onderzoekt relaties, leeftijdsverschillen en emotionele onzekerheid met humor en pijnlijke eerlijkheid. Visueel en thematisch is dit een sleutelwerk in Allens oeuvre.
2. Blue Jasmine (2013)
https://www.youtube.com/watch?v=KK7_xLxf4o0
Blue Jasmine is Allens sterkste film van zijn latere periode. Cate Blanchett speelt een gevallen societyvrouw die haar leven ziet instorten na financiële en morele ondergang. Haar fragiele, wanhopige optreden leverde haar een Oscar op.
De film is hard, realistisch en genadeloos. Illusies houden Jasmine overeind, maar uiteindelijk blijken ze niet te redden. Dit is Allen op zijn donkerst en meest volwassen.
1. Annie Hall (1977)
Annie Hall is de definitieve Woody Allen-film. Het verhaal van een relatie die langzaam uit elkaar valt, wordt verteld met vernieuwende vertelvormen, scherpe dialogen en visuele vondsten.
De film veranderde de romantische komedie voorgoed en maakte Diane Keaton tot stijlicoon. Alles wat Allen later zou doen, ligt hier al besloten.
