Europa wordt dikker. In bijna elk Europees land heeft meer dan de helft van de volwassenen overgewicht. De voorspelling is dat tegen 2035 meer dan de helft van de Europeanen obesitas zal hebben, niet alleen overgewicht. Dit zijn de tien Europese landen met de hoogste percentages obesitas, gemeten naar BMI van 30 of hoger.
1. Rusland (30,3%)
Bijna een op de drie Russische volwassenen is obees. Bij vrouwen ligt het percentage nog hoger: 31,4%. De oorzaken zijn complex: een voedselcultuur die zwaar leunt op brood, aardappelen en vet, gecombineerd met harde winters die buitenactiviteiten ontmoedigen en een gezondheidszorgsysteem dat preventie verwaarloost.
De Russische overheid heeft obesitas lang genegeerd als probleem. Terwijl westerse landen suikertaksen invoerden en voedselrichtlijnen aanscherpten, bleef Rusland achter. Het resultaat is zichtbaar in de statistieken.
2. Malta (28,7%)
Het kleinste EU-land heeft het grootste obesitasprobleem van de unie. Malta combineert een Mediterraan klimaat met een Britse eetcultuur, erfenis van anderhalve eeuw als Britse kolonie. Fish and chips, pastizzi (met ricotta gevulde bladerdeegsnacks) en overvloedige porties domineren.
Bij Maltese mannen ligt het obesitaspercentage op 30,6%, het hoogste van alle EU-landen. De eilandstaat heeft weinig ruimte voor sport en recreatie, en autogebruik is de norm zelfs voor korte afstanden.
3. Oekraïne (24,8%)
De Oekraïense keuken is calorierijk: varenyky (dumplings), borscht met zure room, salo (gezouten spek). De economische problemen van de afgelopen decennia maakten goedkoop, bewerkt voedsel aantrekkelijker dan verse groenten.
Opvallend is het verschil tussen mannen en vrouwen: 29,8% van de Oekraïense vrouwen is obees, tegenover 20,1% van de mannen. Dit patroon, vrouwen met hogere obesitaspercentages, zie je in veel Oost-Europese landen.
4. Hongarije (23,8%)
De Hongaarse keuken is beroemd om zijn gulash, maar ook om zijn overvloedige gebruik van room en vet. Lángos (gefrituurde deegflappen) en kürtőskalács (schoorsteencake) zijn nationale trots, niet dieetvoedsel.
5. Kroatië (23%)
Een land met een prachtige kustlijn en een Mediterrane keuken zou gezond moeten zijn. Maar de Kroatische realiteit is anders: veel vlees, veel brood, veel rakija (fruitbrandewijn). De traditionele maaltijdcultuur draait om overvloed.
64% van de Kroatische volwassenen heeft overgewicht of obesitas, een van de hoogste percentages in Europa.
6. Moldavië (22,7%)
Een van de armste landen van Europa heeft tegelijk een van de hoogste obesitaspercentages. Dat lijkt tegenstrijdig, maar armoede correleert vaak met obesitas: bewerkt voedsel vol suiker en vet is goedkoper dan verse groenten en mager vlees.
De Moldavische eetcultuur is zwaar: mămăligă (maïspap), sarmale (gevulde koolbladeren) en overvloedige hoeveelheden wijn.
7. Bosnië en Herzegovina (22,3%)
Ćevapi, burek, tufahije: de Bosnische keuken is heerlijk en dodelijk. Vlees, deeg en suiker domineren, groenten zijn bijzaak. Koffiecultuur betekent uren zitten, niet bewegen.
De oorlog van de jaren ’90 verstoorde het gezondheidszorgsysteem voor decennia. Preventieve zorg en voedingsvoorlichting zijn nog steeds onderontwikkeld. Het resultaat: een bevolking die eet zoals hun grootouders, maar minder fysiek bezig is.
8. Letland (22,3%)
De Baltische staten delen een culinaire traditie van aardappelen, varkensvlees en zure room. Letland heeft het hoogste vrouwelijke obesitaspercentage van de EU: 25,1%. Bij mannen is het “slechts” 18,9%.
De lange, donkere winters maken buitenactiviteiten onaantrekkelijk. Seizoensgebonden depressie leidt tot troosteten. Alcoholconsumptie, hoewel dalend, blijft hoog.
9. IJsland (22,3%)
Verrassing: het land van de Vikings en de Blue Lagoon heeft dezelfde obesitaspercentages als Letland. IJsland importeert het grootste deel van zijn voedsel, en de prijzen zijn astronomisch. Gezond eten is duur, fastfood relatief goedkoop.
Bij IJslandse mannen ligt het obesitaspercentage op 24,3%, bij vrouwen op 20,5%. Het omgekeerde patroon van Oost-Europa: hier zijn mannen dikker dan vrouwen.
10. Estland (21,8%)
Estse vrouwen hebben een obesitaspercentage van 23,6%, mannen 19,7%. De traditionele keuken (veel varkensvlees, aardappelen, roggebrood) gecombineerd met moderne sedentaire levensstijlen is een riskante mix.
Estland investeert in digitale gezondheidszorg en e-recepten, maar technologie alleen lost geen obesitasepidemie op. De basisgewoontes, wat mensen eten en hoeveel ze bewegen, veranderen langzaam.
Waarom Zuid-Europa dunner is
Opvallend: de mediterrane landen scoren veel lager. Italië heeft een obesitaspercentage van slechts 10,4%, Spanje rond de 16%. De Mediterrane keuken met olijfolie, vis, groenten en matig vleesgebruik beschermt, maar het gaat ook om eetcultuur. Langzame maaltijden, sociale eetmomenten, kleinere porties.
Zwitserland (11%) en Roemenië (10,9%) scoren ook laag, om verschillende redenen. Zwitserland is rijk en gezondheidsbewust. Roemenië is arm, maar de traditionele keuken is gevarieerd en seizoensgebonden, met minder bewerkt voedsel.
De trend is alarmerend
Geen enkel EU-land ligt op koers om de obesitastoename tegen 2025 te stoppen, een doel dat de WHO stelde. De verwachting is dat tegen 2030 meer dan de helft van alle Europeanen obees zal zijn, niet alleen overgewicht. In sommige landen kan dat oplopen tot 89%.
